Μετά την κατάληψη της Ελλάδας από τις δυνάμεις του Άξονα την άνοιξη του 1941, η χώρα χωρίστηκε σε ζώνες κατοχής που ελέγχονταν από Γερμανούς, και Ιταλούς. Η Εύβοια εντάχθηκε στην ιταλική ζώνη κατοχής και παρέμεινε υπό ιταλικό έλεγχο έως τον Σεπτέμβριο του 1943, όταν, μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, οι γερμανικές δυνάμεις κατέλαβαν το νησί.
Παρά τον ιταλικό διοικητικό έλεγχο, γερμανικά αεροσκάφη και ναυτικές δυνάμεις δραστηριοποιούνταν συχνά στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου, καθώς η στρατηγική σημασία της Εύβοιας ήταν ιδιαίτερα μεγάλη. Μέσα σε αυτό το ταραγμένο περιβάλλον εκτυλίχθηκε ένα περιστατικό που έμελλε να μείνει ζωντανό στη μνήμη των κατοίκων του Μαντουδίου.
Ο ουρανός της Βόρειας Εύβοιας ζούσε κάτω από το αδιάκοπο βουητό των κατοχικών αεροπλάνων Ένα από αυτά, ένα γερμανικό αναγνωριστικό αεροσκάφος που περιπολούσε πάνω από την περιοχή, έμελλε να γράψει μία από τις πιο άγνωστες αλλά και συναρπαστικές σελίδες της ιστορίας του Μαντουδίου.
Καθώς πετούσε πάνω από τον εύφορο κάμπο, τον σιτοβολώνα της περιοχής ,όπως γλαφυρά τον έχει περιγράψει ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στο διήγημα του "Η ΣΤΑΧΟΜΑΖΩΧΤΡΑ" ,σε μια περίοδο ετοιμασίας για τους θερισμούς των σιτηρών μια σοβαρή μηχανική βλάβη ανάγκασε το πλήρωμά του να αναζητήσει με αγωνία τόπο για αναγκαστική προσγείωση.
Από ψηλά, η πεδιάδα του Μαντουδίου φάνηκε σαν σωτηρία. Το αεροπλάνο χαμήλωσε, γλίστρησε πάνω από τα χωράφια και κατευθύνθηκε προς τη θέση «Αλώνια», ένα καθαρό έδαφος περίπου 80 στρεμμάτων, που είχε ετοιμαστεί για τις θημωνιές των σιτηρών.
Για μια στιγμή φάνηκε πως η τύχη ήταν με το μέρος του. Όμως η γη είχε διαφορετική άποψη.
Μόλις δεκαπέντε μέτρα πριν πατήσει σε στέρεο έδαφος, οι τροχοί βούλιαξαν στο φρεσκοποτισμένο χωράφι με τα καλαμπόκια, στο κτήμα του Ιωάννη Γκίκα. Η λάσπη το ακινητοποίησε απότομα και η αναγκαστική προσγείωση μετατράπηκε σε παγίδα.
Η είδηση απλώθηκε στον κάμπο σαν αστραπή. Αγρότες άφησαν τις δουλειές τους και έτρεξαν προς το σημείο. Μέσα από το μεταλλικό κουφάρι βγήκαν δύο Γερμανοί στρατιωτικοί, ταραγμένοι και φοβισμένοι, αντιλαμβανόμενοι πως βρίσκονταν μόνοι τους στην καρδιά μιας περιοχής που δεν τους ανήκε.
Αμέσως ειδοποιήθηκε η ομάδα περιφρούρισης του Μήτσου Σούλα, με επικεφαλής τον Μήτσο Ψαθά. Οι άνδρες της έτρεξαν στον τόπο του αεροπλάνου. Όταν οι Γερμανοί είδαν τους ενόπλους να πλησιάζουν, ο ένας επιχείρησε να διαφύγει τρέχοντας μέσα στα χωράφια, με αποτέλεσμα να δεχθεί πυροβολισμό από απόσταση και να πέσει νεκρός. Ο δεύτερος παρέμεινε αιχμάλωτος.
Το πραγματικό πρόβλημα, όμως, δεν ήταν οι άνθρωποι.
Ήταν το ίδιο το αεροπλάνο.
Οι κάτοικοι γνώριζαν καλά τι σήμαινε η παρουσία του. Αν οι Γερμανοί εντόπιζαν το αεροπλάνο και μάθαιναν τι είχε συμβεί, τα αντίποινα θα ήταν αμείλικτα. Το Μαντούδι θα γινόταν ολοκαύτωμα.
Χωρίς διαταγές, χωρίς σχέδια και χωρίς δεύτερη σκέψη, όλη η Κωμόπολη ενώθηκε γύρω από έναν κοινό σκοπό. Άνδρες, νέοι και γέροντες κινητοποιήθηκαν αμέσως. Μέσα σε λίγες ώρες το γερμανικό αεροπλάνο διαλύθηκε κομμάτι-κομμάτι. και όλα φορτώθηκαν σε βοϊδάμαξες και μεταφέρθηκαν γρήγορα στους βάλτους, στη θέση «Λιβάδια».
Εκεί, μέσα στις πυκνές πατλιές και τα νερά του βάλτου, τα ίχνη του χάθηκαν σαν να τα κατάπιε η ίδια η γη.
Τις επόμενες ημέρες ο ουρανός της περιοχής γέμισε ξανά από γερμανικά αναγνωριστικά αεροσκάφη. Πετούσαν αδιάκοπα πάνω από την περιοχή, αναζητώντας το χαμένο αεροπλάνο. Οι κάτοικοι παρακολουθούσαν με κομμένη την ανάσα.
Μα δεν βρέθηκε τίποτα.
Ούτε ένα κομμάτι λαμαρίνας. Ούτε ένα ίχνος.
Το αεροπλάνο είχε εξαφανιστεί.
Και μαζί του είχε χαθεί και η αφορμή για μια καταστροφή που πιθανότατα θα αφάνιζε την κωμόπολη. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς πως εκείνες τις ημέρες το Μαντούδι σώθηκε χάρη στην ψυχραιμία τη συνοχή και την ομόνοια των ανθρώπων του. Αν οι Γερμανοί είχαν εντοπίσει έστω και ένα ίχνος του αεροπλάνου, το χωριό θα είχε καεί ολοσχερώς.
Από τότε πέρασαν περισσότερα από ογδόντα χρόνια.
Οι πρωταγωνιστές έφυγαν, οι μνήμες έγιναν διηγήσεις και οι διηγήσεις έγιναν ιστορία.
Κι όμως, η γη κράτησε το μυστικό της.
Κατά τη διάρκεια πρόσφατης ιστορικής έρευνας, εντοπίστηκαν δύο μεγάλα μεταλλικά τμήματα του αεροσκάφους, μήκους περίπου τριών μέτρων το καθένα. Σιωπηλοί μάρτυρες μιας εποχής φόβου αλλά και γενναιότητας, βγήκαν από τη λησμονιά για να θυμίσουν όσα συνέβησαν εκείνο το καλοκαίρι του 1941.
Τα πολύτιμα αυτά κειμήλια θα παραδοθούν στη «Μεγάλη Οικία», το ιστορικό διατηρητέο κτίριο του Συνεταιρισμού, το οποίο, μετά την ολοκλήρωση των μελετών και την ανακαίνισή του, θα λειτουργήσει ως κέντρο πολιτισμού και μουσειακός χώρος.
Έτσι, ένα χαμένο αεροπλάνο επιστρέφει σήμερα στη μνήμη του τόπου μας. Όχι ως πολεμικό λάφυρο, αλλά ως σύμβολο της ενότητας, της τόλμης και της αλληλεγγύης των συμπατριωτών μας.
Γιατί κάποιες φορές η ιστορία δεν γράφεται από τις μεγάλες μάχες, αλλά από τους απλούς ανθρώπους που, όταν το απαιτούν οι περιστάσεις, ενωμένοι κατορθώνουν το αδύνατο.
Αντί Επιλόγου
Το Μαντούδι δεν γράφτηκε ποτέ στον κατάλογο των μαρτυρικών πόλεων και χωριών της Ελλάδας. Όχι γιατί δεν βρέθηκε μπροστά στον κίνδυνο, αλλά γιατί σώθηκε την τελευταία στιγμή.
Σώθηκε δύο φορές.
Την πρώτη, το καλοκαίρι του 1941, όταν οι κάτοικοί του εξαφάνισαν κάθε ίχνος του γερμανικού αεροπλάνου που είχε πέσει στον κάμπο, αποτρέποντας μια καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες.
Τη δεύτερη, στις 14 Σεπτεμβρίου 1943, όταν τριακόσιοι συμπατριώτες μας στάθηκαν συγκεντρωμένοι στην πλατεία του χωριού, περιμένοντας την εκτέλεσή τους. Για λίγες ώρες, αυτός ο τόπος βρέθηκε στο χείλος της αβύσσου. Μια διαταγή, μια απόφαση, μια στιγμή θα μπορούσε να το είχε σβήσει από τον χάρτη, όπως συνέβη σε τόσες άλλες περιοχές της πατρίδας μας.
Η ιστορία, όμως, ακολούθησε διαφορετικό δρόμο.
Και γι' αυτό η κοινωνία μας οφείλει να θυμάται. Να θυμάται όχι μόνο όσα έγιναν, αλλά και όσα δεν έγιναν. Να θυμάται πως δύο φορές βρέθηκε μπροστά στο ολοκαύτωμα και δύο φορές γλίτωσε.
Οι γενιές που έρχονται πρέπει να γνωρίζουν ότι περπατούν σε έναν τόπο που σώθηκε δύο φορές από τη φωτιά του πολέμου. Έναν τόπο που δεν λύγισε στον φόβο, που δεν παραδόθηκε στη μοίρα του και που χρωστά την ύπαρξή του στην ψυχραιμία, την ενότητα και το θάρρος των ανθρώπων του.
Αυτή είναι η μεγαλύτερη κληρονομιά τους. Και αυτή είναι η ιστορία που δεν πρέπει ποτέ να ξεχαστεί.
Α.Λ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Tα σχόλια οσο το δυνατόν φιλτράρονται ως προς το ύφος και το ήθος τους.
Kάθε υβριστικό ,προσβλητικό ή άσχετο με το θέμα της ανάρτησης σχόλιο θα διαγράφεται .
Εγκρίνονται μόνο τα μηνύματα στα οποία εκφράζονται υγιείς απόψεις.
Ο κάθε σχολιαστής υπογράφει ηλεκτρονικά το σχόλιο του και είναι υπεύθυνος έναντι των νόμων.
Το ΜΑΝΤΟΥΔΙ NEWS δεν ενστερνίζεται και δεν φέρει καμία ευθύνη για όσα γράφουν οι αναγνώστες στα σχόλια τους.