Μια λιτή Εκδήλωση Μνήμης ,για τα Θύματα της Σφαγής του 1823

Με σεβασμό και συγκίνηση πραγματοποιήθηκε χθες, 23 Ιουλίου, στο Ηρώο της πλατείας Μαντουδίου, λιτή εκδήλωση μνήμης για τους προγόνους μας, που σφαγιάστηκαν κατά τα τραγικά γεγονότα της 23ης Ιουλίου 1823.

Ημέρα Μνήμης- Πέμπτη 23 Ιουλίου ,ώρα 20:00, στο Ηρώο της Πλατείας Μαντουδίου

 

Ανακοίνωση

Την Πέμπτη 23 Ιουλίου 2026 και ώρα 20:00, στο Ηρώο της Πλατείας Μαντουδίου, θα τελεστεί επιμνημόσυνο τρισάγιο στη μνήμη των προγόνων μας που έπεσαν κατά τη μεγάλη σφαγή της 23ης Ιουλίου 1823, όταν οι οθωμανικές δυνάμεις αιματοκύλισαν το Μαντούδι και την κοιλάδα του Κηρέα.

23 Ιουλίου 1823 – Η Σφαγή του Μαντουδίου και η Ρακιγέ Χανούμ

Μικρή Γκραβούρα της Οθωμανής Ρακιγέ Χανούμ- Έτος 1770           

Πέρασαν περισσότεροι από δύο αιώνες από την ημέρα της 23ης Ιουλίου 1823, όταν η κοιλάδα του Κηρέα βυθίστηκε στο σκοτάδι, το θάνατο και το πένθος. 

Οι οθωμανικές στρατιωτικές δυνάμεις εισέβαλαν στην περιοχή, αφήνοντας πίσω τους φωτιά, αίμα και ερείπια. Μέσα σε λίγες ώρες, περίπου 2.000 άνθρωποι - άνδρες, γυναίκες και παιδιά - βρήκαν τραγικό θάνατο στο πλατανόδασος Μαντουδίου - Προκοπίου, σε μία από τις πιο σκληρές σφαγές της Ελληνικής Επανάστασης στην Εύβοια.

Η αντίσταση ξεκίνησε στο Δερβένι, όπου ο καπετάν Λιάκος και οι συμπολεμιστές του πολέμησαν με αυταπάρνηση απέναντι σε έναν αντίπαλο που υπερτερούσε. Μετά τη μάχη και την ηρωική τους πτώση, οι οθωμανικές δυνάμεις προχώρησαν καίγοντας τα Αχμέταγα (Προκόπι) και φθάνοντας στο Μαντούδι, όπου οι λιγοστοί υπερασπιστές δεν κατάφεραν να ανακόψουν την προέλαση. Σπίτια και εκκλησίες παραδόθηκαν στις φλόγες και ο άμαχος πληθυσμός σφαγιάστηκε χωρίς διάκριση.

Η καταστροφή εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την περιοχή. Όσοι προσπάθησαν να διαφύγουν προς την Αρχαία Κήρινθο και το Ιερό Βουνό καταδιώχθηκαν από το οθωμανικό ιππικό του Περκόφτσαλη. 

Οι  στρατιώτες στα άλογα, οπλισμένοι με τους δίκοπους «πελέκεις», ολοκλήρωσαν το αιματοκύλισμα, χαρίζοντας στη μικρή πεδιάδα,το διαχρονικό τοπωνύμιο «Πελέκι», ως αδιάψευστο μνημείο της τραγωδίας.

Από τη μεγάλη σφαγή, στο Μαντούδι απέμειναν μόλις δεκαεπτά οικογένειες.

Η Οθωμανή Ρακιγέ Χανούμ

Μέσα σε αυτόν τον ανείπωτο όλεθρο διασώθηκε μια ιστορία που ξεπερνά τα όρια της εποχής και φτάνει ως τη δική μας ύπαρξη σήμερα!

Η Οθωμανή Ρακιγέ Χανούμ,(Χανούμ, τιμητικός τίτλος που σημαίνει «κυρία»), τελευταία ιδιοκτήτρια του κτήματος Μαντουδίου έως το 1830, επέλεξε να σταθεί πάνω από το μίσος και τον πόλεμο και την ανελέητη σφαγή.

 Άνοιξε τις πόρτες της Μεγάλης Οικίας (Κονάκι) και προστάτευσε εγκύους, μητέρες και μικρά παιδιά που αναζητούσαν καταφύγιο.

Σύμφωνα με την τοπική ιστορία, η Ρακιγέ Χανούμ στάθηκε μπροστά στην είσοδο της Μεγάλης Οικίας,αγέρωχη με τα χέρια υψωμένα και το μεταξένιο, επιβλητικό της φόρεμα να κυματίζει, γεμίζοντας τον χώρο με τη παρουσία της . 

Με πυγμή και αποφασιστικότητα απαγόρευσε στους μανιασμένους έφιππους Οθωμανούς στρατιώτες και τον αιμοσταγή Περκόφτσαλη, που είχαν ήδη εισέλθει στη μικρή πλατεία, να περάσουν το κατώφλι της Οικίας της, μετατρέποντάς την, σε καταφύγιο ασφάλειας και ελπίδας. 

Εκεί όπου κυριαρχούσαν ο φόβος και ο θάνατος, η Ρακιγέ Χανούμ ύψωσε το ανάστημα της ανθρώπινης συνείδησης και της συμπόνιας.

Η πράξη της δεν αλλάζει την ιστορία και τον όλεθρο της σφαγής... Αναδεικνύει όμως μια διαχρονική αλήθεια, ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές, υπάρχουν άνθρωποι που επιλέγουν την ανθρωπιά αντί της βίας.

Για τον λόγο αυτό, η μνήμη της Ρακιγέ Χανούμ παραμένει ζωντανή στην τοπική ιστορική παράδοση, ως σύμβολο θάρρους, συμπόνιας και ηθικής ευθύνης.

Μάλιστα όταν το 1830, πούλησε το κτήμα στις οικογένειες Γιουρδή -Βουδούρη ,σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Λονδίνου και ετοιμάστηκε να φύγει από το Μαντούδι, ολόκληρο το χωριό συγκεντρώθηκε για να την αποχαιρετήσει. 

Στήθηκε μια μεγάλη γιορτή προς τιμήν της και οι κάτοικοι την αποχαιρέτησαν με δάκρυα, ευγνωμοσύνη και μια ζεστή αγκαλιά. 

Η Ρακιγέ Χανούμ έφυγε από τον τόπο που είχε συνδέσει το όνομά της με μια σπάνια πράξη ανθρωπιάς και εγκαταστάθηκε στον Βόλο, όπου έζησε μέχρι τα βαθιά της γεράματα, αφήνοντας εκεί την τελευταία της πνοή

 

Η σκάλα της "Μ.Οικίας" που διασώζεται από το 1480 έως σήμερα . Εδώ στάθηκε η Ρακιγέ Χανούμ απαγορεύοντας στους μανιασμένους Οθωμανούς να εισέλθουν !

Μια ιστορική μαρτυρία ντοκουμέντο!

Η συλλογική μνήμη του τόπου δεν διατηρήθηκε μόνο μέσα από την προφορική παράδοση, αλλά και μέσα από πολύτιμες γραπτές μαρτυρίες. 

Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένα ιστορικό ντοκουμέντο του Δήμου Αφέντρα από το Αχλάδι Ευβοίας, το οποίο βρέθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα μέσα σε οικογενειακή διαθήκη. Πρόκειται για συγκλονιστική αφήγηση που αναφέρεται στα γεγονότα της οθωμανικής εισβολής του Ιουλίου του 1823 και στη μεγάλη σφαγή του Μαντουδίου.

Στο απόσπασμα αυτό διασώζεται η προσωπική τραγωδία μιας οικογένειας, η οποία αποτελεί ταυτόχρονα πολύτιμη μαρτυρία για όσα συνέβησαν εκείνες τις δραματικές ημέρες:

«...Ο παππούς μου Γεωργάκης Δήμου, επειδή πέθανε μικρός, τα παιδιά του πήραν το όνομα της μάνας τους, Αφένδρας, και λέγονται Αφενδραίοι. Η δε Μαρία του Γέρου Δήμου παντρεύτηκε στο Μαντούδι και πήρε κάποιον με το επώνυμο Λέκκας, τον οποίον οι Τούρκοι, κατά την εισβολή τους τον Ιούλιο του 1823 στο Μαντούδι, συνέλαβαν και έσφαξαν μαζί με πολλούς άλλους Μαντουδιανούς στον παλιό Μύλο.

Αυτή, νέα τότε, πανέμορφη, μόλις παντρεμένη λεχώνα, πήρε το μωρό μαζί της και έφυγε προς την πεδιάδα του Μαντουδίου, που ήταν σπαρμένη με καλαμπόκια, και κρύφτηκε εκεί. Την ανακάλυψε ένας Τούρκος στρατιώτης και την αιχμαλώτισε. Ένας αξιωματικός την είδε, την πήρε από τον στρατιώτη και την έστειλε μαζί με το μωρό της στα Βιτώλια (το σημερινό Μοναστήρι).

Όταν ελευθερώθηκε η Ελλάς, τα αδέλφια της, Θωμάς, Γιώργης και Νικολός, κατέφυγαν στο Ρωσικό Προξενείο της Χαλκίδας και ζήτησαν τη συνδρομή του για να την ελευθερώσει, καθώς είχαν πληροφορηθεί από Οθωμανούς το όνομα εκείνου που την είχε αιχμαλωτίσει. Ο πρόξενος της Ρωσίας στη Χαλκίδα, Έλληνας στην καταγωγή, ονομαζόμενος Καλλιρόης, ζήτησε την παρέμβαση του Ρώσου προξένου των Βιτωλίων...»

Η μαρτυρία αυτή φωτίζει μία ακόμη πτυχή της τραγωδίας του 1823, τις εκτελέσεις των ανδρών, την αιχμαλωσία γυναικών και παιδιών και τις προσπάθειες των συγγενών τους, χρόνια αργότερα, να τους εντοπίσουν και να τους επαναφέρουν στην πατρίδα. Παράλληλα, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα οικογενειακά τεκμήρια που διασώζουν με τόσο άμεσο τρόπο τη μνήμη της μεγάλης σφαγής του Μαντουδίου.

Η μνήμη παραμένει ζωντανή

Ο τόπος δεν λησμόνησε ποτέ τη μεγάλη σφαγή. Τα αιωνόβια πλατάνια, που έγιναν σιωπηλοί μάρτυρες της τραγωδίας, αλλά και τα εκατοντάδες ανθρώπινα οστά των προγόνων μας, τα οποία αποκαλύφθηκαν δεκαετίες αργότερα, κατά τις εργασίες επέκτασης του γηπέδου, μέσα στις κουφάλες των πλατανιών, υπενθύμισαν στις νεότερες γενιές το μέγεθος της θυσίας. Με βαθύ σεβασμό, οι κάτοικοι τα περισυνέλεξαν και τα εναπόθεσαν στο Οστεοφυλάκιο του Κοιμητηρίου κατά τη δεκαετία του 1960.

Σήμερα, το Ηρώο της Πλατείας, η γέφυρα του Κηρέα και το τοπωνύμιο "Πελέκι",αποτελούν χώρους ιστορικής μνήμης και περισυλλογής. Εκεί όπου κάποτε αντηχούσαν οι κραυγές της αγωνίας και του θανάτου, σήμερα κυριαρχεί η σιωπή της τιμής και της ευγνωμοσύνης.

 Πριν από λίγα χρόνια ο Συνεταιρισμός τοποθέτησε δύο μαρμάρινες αναμνηστικές πλάκες, μία στο Ηρώο της Πλατείας και μία στη γέφυρα του Κηρέα, ως ελάχιστο φόρο τιμής προς τους αδικοχαμένους προγόνους μας. Παράλληλα, από το προηγούμενο έτος γίνεται κάθε 23η Ιουλίου ένα λιτό τρισάγιο στην πλατεία του Μαντουδίου, ως ελάχιστη πράξη μνήμης και σεβασμού προς τα θύματα της τραγωδίας.

Έγραψαν για τη μεγάλη σφαγή:

 (Γιώργος Παπαστάμος, «Το Ματωμένο Καλοκαίρι»)«…Μανιασμένα τα μπουλούκια της Τουρκιάς ξεχύθηκαν στην κοιλάδα του Αχμέτ Αγά.Ερήμωση και φωτιά ολούθε.Στα Μαντουδιανά πλατάνια, αραδαριά,κρεμασμένοι σα σφαχτάρια, οι Χριστιανοί…» 

(Ναθαναήλ Ιωάννου, "Ευβοικά" ,1857, σελ. 58 Εις τα Αχμέταγα καί το Μαντούδι εξηδραποδισθησαν δισχίλιαι ψυχαί αίφνιδίως το πρώτον, εκ των οποίων τάς μεν έσφαξαν, τάς δε είς αίχμαλωσίαν είλκυσαν, τάς δε είς φλόγας έριψαν, τάς δε άνεσκολόπισαν. Ό δέ έπίλοιπος λαός λαβών την είδησιν, μέρος μέν εις όρη και σπήλαια εκρύβη, μέρος..." Αντί Επιλόγου 

Η ιστορία ενός τόπου δεν διατηρείται μόνο μέσα από τα βιβλία και τα αρχεία. Ζει στις μνήμες των ανθρώπων, στις αφηγήσεις των παλαιότερων και στις πράξεις εκείνων που αρνούνται να αφήσουν το παρελθόν να λησμονηθεί. Κάθε γενιά έχει το δικό της χρέος, να προστατεύσει την ιστορική μνήμη, να την αναδείξει και να την παραδώσει ακέραιη στις γενιές που ακολουθούν.

Σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες μετά τη μεγάλη σφαγή του Ιουλίου του 1823, ο Συνεταιρισμός, ως θεματοφύλακας της ιστορικής μνήμης του τόπου μας, δίνει έναν πραγματικά τιτάνιο αγώνα για την αποκατάσταση και την ανάδειξη του εμβληματικού ιστορικού κτηρίου της «Μεγάλης Οικίας» (Κονάκι) του μοναδικού χώρου που συνδέθηκε τόσο με τη μεγαλύτερη τραγωδία της περιοχής μας, όσο και με τη σπουδαία πράξη ανθρωπιάς της Ρακιγέ Χανούμ.

Σκοπός δεν είναι απλώς η ανακαίνιση ενός παλαιού κτηρίου. Σκοπός είναι να δημιουργηθεί ένας ζωντανός χώρος Πολιτισμού και ιστορικής μνήμης, όπου θα στεγαστεί η ιστορία του τόπου μας και των ανθρώπων που έζησαν, αγωνίστηκαν, θυσιάστηκαν και επέζησαν. Ένας χώρος όπου θα τιμώνται οι νεκροί, θα αναδεικνύονται οι ήρωες και θα βρίσκει τη θέση που της αξίζει η ιστορική μορφή της Οθωμανής Ρακιγέ Χανούμ, ως διαχρονικό σύμβολο ανθρωπιάς και ηθικού μεγαλείου.

Γιατί η μνήμη δεν είναι μόνο παρελθόν. Είναι ευθύνη, τιμή και παρακαταθήκη.. Και αυτή η ευθύνη ανήκει σε όλους μας.

Α.Λ.

Να ανεγερθεί ένα Μνημείο Μνήμης και Τιμής, δίπλα στον π.Κηρέα !

Ελάχιστος φόρος τιμής στους 2.000 σφαγιασθέντες συμπατριώτες μας – 23 Ιουλίου 1823

Δίπλα στη γέφυρα του ποταμού Κηρέα, στην είσοδο του Μαντουδίου, μαζί με την αισθητική ανάπλαση του ποταμού Κηρέα,είναι χρέος και απαίτηση όλων μας, να ανεγερθεί ένα Μνημείο Μνήμης και Τιμής.
Ένα ταπεινό αλλά ιερό σημάδι αναγνώρισης και ευγνωμοσύνης προς τους 2.000 συμπατριώτες μας

23 Ιουλίου 1823 – Ημέρα μνήμης για τη Μεγάλη Σφαγή στο Πλατανόδασος Μαντουδίου

  

Σ’ αυτά τα χώματα που πατάμε σήμερα, είναι οι στάχτες των προγόνων μας. Ένα τέτοιο ιστορικό γεγονός αξίζει να διασωθεί και να τιμάται ετησίως με σεμνότητα, τελετουργία και ιστορική εκπαίδευση, ώστε να μη σβήσει η μνήμη του από τον συλλογικό μας νου.

Πέρασαν 202 χρόνια από την τραγική εκείνη μέρα, την 23η Ιουλίου 1823, όταν οι ορδές των Οθωμανών εισέβαλαν στην κοιλάδα του Κηρέα, σπέρνοντας φωτιά, αίμα και αφανισμό.

Σαν σήμερα: 23 Ιουλίου 1823

  Στα χώματα που πατάμε σήμερα ,είναι οι στάχτες των προγόνων μας....

Σήμερα: 200 χρόνια από τη μεγάλη σφαγή των συμπατριωτών μας

  Στα χώματα που πατάμε σήμερα ,είναι οι στάχτες των προγόνων μας....

 

Ημέρα μνήμης σήμερα ,Κυριακή 23 Ιουλίου 2023

Τιμάμε τους νεκρούς προγόνους μας 200 χρόνια μετά όταν οι ορδές των Οθωμανών, στις 23 Ιουλίου 1823, κατέσφαξαν  2.000 ψυχές στο πλατανόδασος Μαντουδίου -προκοπίου. Το μέγεθος της σφαγής ήταν τέτοιο που επέζησαν στο Μαντούδι μόνο 17 οικογένειες .

Μνήμη και ιστορία !

  Στα χώματα που πατάμε σήμερα ,είναι οι στάχτες των προγόνων μας....

Στις 23 Ιουλίου 1823 -ένα μήνα από σήμερα-συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη μεγάλη σφαγή των συμπατριωτών μας από τους τούρκους οθωμανούς στο πλατανόδασος Μαντουδίου -Προκοπίου Είναι μια ημέρα συλλογικής μνήμης και ένας φόρος τιμής στους σφαγιασθέντες προγόνους μας!

Ο Χορευτικός Ομιλος Κηρέως "ΧΡΟΝΟΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ" με μια σημαντική πρωτοβουλία

Σήμερα ημέρα μνήμης - 199 χρόνια από τη μεγάλη σφαγή των συμπατριωτών μας

  Στα χώματα που πατάμε σήμερα ,είναι οι στάχτες των προγόνων μας....

Σαν σήμερα, πριν 199 χρόνια στις 23 Ιουλίου 1823, οι ορδές των τούρκων κατέσφαξαν  2.000 ψυχές στο πλατανόδασος Μαντουδίου -προκοπίου. Το μέγεθος της σφαγής φαίνεται στην απογραφή του 1830 που απογράφονται μόνον 102 άνθρωποι στο Μαντούδι.

Ημέρα μνήμης σήμερα ! Τιμούμε τους 2.000 σφαγιασθέντες στο πλατανόδασος Μαντουδίου -Προκοπίου.

Επειδή στα παιδιά μας πρέπει να μάθουμε πάνω απ΄όλα , πως το χώμα κάτω απ' τα πόδια τους, είναι οι στάχτες των προγόνων μας και η ιστορία ενός τόπου που αφήνει το παρελθόν, για τις επόμενες γενιές και είναι ηθική υποχρέωση ΟΛΩΝ που πρέπει να μας εμπνέει ..

Σαν σήμερα 23 Ιουλίου 1823 -Ημέρα μνήμης για τους νεκρούς συμπατριώτες μας

                    Ένας ταπεινός φόρος τιμής και μνήμης
Τιμούμε σήμερα τους 2.000 συμπατριώτες μας  που έσφαξαν οι ορδές των τούρκων του Μπερκόφτσαλη στο πλατανόδασος Μαντουδίου με σκοπό να καταπνιγεί η επανάσταση του 1821 στην Εύβοια. Το μέγεθος της μεγάλης σφαγής αποτυπώνεται στην απογραφή Μαντουδίου του 1830, όπου έχουν απομείνει μόνο 23 οικογένειες, περίπου 100 κάτοικοι.

Σαν σήμερα, 23 Ιουλίου 1823 - Ένα ντοκουμέντο ,για τα 2.000 θύματα από την σφαγή των Τούρκων στο πλατανόδασος Μαντουδίου.

23 Ιουλίου 1823 - Ημέρα Μνήμης για τα 2.000 θύματα από την σφαγή των Τούρκων στο πλατανόδασος Μαντουδίου-Προκοπίου

Σαν σήμερα 2.000 ανθρώπους στο πλατανόδασος Μαντουδίου- Προκοπίου έσφαξαν οι ορδές των τούρκων του Μπερκόφτσαλη με σκοπό να καταπνιγεί η επανάσταση του 1821 στην Εύβοια.

23 Ιουλίου 1823 - Ημέρα Μνήμης για τα 2.000 θύματα από την σφαγή των Τούρκων στο πλατανόδασος Μαντουδίου-Προκοπίου

  «...Μανιασμένα τα μπουλούκια της Τουρκιάς ξεχύθηκαν στην κοιλάδα του Αχμέτ Αγά. Ερήμωση και φωτιά ολούθε. Στα Μαντουδιανά πλατάνια αραδαριά κρεμασμένοι σα σφαχτάρια, οι χριστιανοί. .» Γιώργος Παπαστάμος

                                                                                                                  

 Εις τα Αχμέταγα καί το Μαντούδι εξηδραποδισθησαν δισχίλιαι ψυχαί αίφνιδίως το πρώτον, εκ των οποίων τάς μεν έσφαξαν, τάς δε είς αίχμαλωσίαν είλκυσαν, τάς δε είς φλόγας έριψαν,

Σάν σήμερα 23 Ιουλίου 1823

  2.000 ανθρώπουςστο πλατανόδασος Μαντουδίου- Προκοπίου κατέσφαξαν σαν σήμερα οι ορδές των τούρκων του  Μπερκόφτσαλη με σκοπό να καταπνιγεί η επανάσταση του 1821 στην Εύβοια.
         Ως σήμερα και παρά τις προσπάθειες, η μέρα αυτή δεν αποτελεί επισημη ημέρα μνήμης από το Δήμο  ούτε έχει στηθεί μια απλή μαρμάρινη πλάκα δίπλα στη γέφυρα Μαντουδίου να θυμίζει αυτή τη μεγάλη σφαγή των προγόνων μας

  «...Μανιασμένα τα μπουλούκια της Τουρκιάς ξεχύθηκαν στην κοιλάδα του Αχμέτ Αγά. Ερήμωση και φωτιά ολούθε. Στα Μαντουδιανά πλατάνια αραδαριά κρεμασμένοι σα σφαχτάρια, οι χριστιανοί. .»
  Γιώργος Παπαστάμος

Σάν σήμερα 23 Ιουλίου 1823

Επέτειος του σφαγιασμού  2.000 ψυχών στο πλατανόδασος  του  Μαντουδίου και Αχμέτ Αγά (Προκόπι) απο τις ορδές των Οθωμανών του Περκότσαφλη 
Η ημέρα αναγνωρίστηκε και επίσημα από το δήμο σαν τοπική γιορτή και ημέρα πένθους.
 Όμως μια απλή μαρμάρινη πλάκα δίπλα στη γέφυρα Μαντουδίου που δυστυχώς δεν έχει μπει έως σήμερα είναι το λιγότερο για να θυμίζει σε όλους αυτή τη θλιβερή ημέρα πένθους.