Μια διαφορετική ματιά στο άρθρο «Περί θρησκειών»

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΕΝΤΡΗΣ

 
Διάβασα το άρθρο και θα συμφωνήσω σε κάτι βασικό: η πίστη δεν πρέπει να φοβάται την έρευνα και την αμφισβήτηση. Το ίδιο όμως ισχύει και για την αθεΐα. Το ότι το σύμπαν υπήρχε δισεκατομμύρια χρόνια πριν από τον Χριστό είναι επιστημονικά δεδομένο.

Δεν αποτελεί όμως επιχείρημα εναντίον του
Χριστιανισμού. Ο Χριστιανισμός δεν υποστηρίζει ότι το σύμπαν δημιουργήθηκε όταν γεννήθηκε ο Ιησούς. Αντίθετα, ο Χριστός θεωρείται από τη χριστιανική θεολογία προαιώνιος. 

Η Χριστιανική Θεολογία λέει το εξής:
Ότι ο Χριστός δεν είναι απλώς ένα ιστορικό πρόσωπο ανάμεσα σε άλλα αλλά ο λόγος
που συνδέεται με την ίδια την ύπαρξη και τη δημιουργία. Γι’ αυτό το κατά Ιωάννου
Ευαγγέλιο δεν ξεκινά με τη γέννηση του Ιησού, ξεκινά με “εν αρχή ην ο λόγος” και
ακριβώς γι’ αυτό η φράση “το σύμπαν υπήρχε πριν από το Χριστό” είναι άστοχη.

Είναι σα να λέμε η θάλασσα υπήρχε πριν γεννηθεί ο ναυτικός άρα ο ναυτικός δεν
μπορεί να έχει σχέση με τη θάλασσα.
Το ίδιο ισχύει και για το επιχείρημα ότι υπήρχαν θρησκείες πριν από τον
Χριστιανισμό. Φυσικά και υπήρχαν. Αλλά το παλαιότερο δεν σημαίνει αυτομάτως και
αληθινότερο. Μια ιδέα δεν κρίνεται από την ηλικία της αλλά από τα επιχειρήματα και
τα στοιχεία που υπάρχουν υπέρ ή κατά αυτής.

Επίσης, η ύπαρξη ομοιοτήτων ανάμεσα σε αρχαίες θρησκείες και στον Χριστιανισμό
δεν αποδεικνύει από μόνη της αντιγραφή. Για να αποδειχθεί αντιγραφή χρειάζεται
να αποδειχθεί ιστορική μετάδοση: ποιος επηρεάστηκε από ποιον, πότε και μέσω
ποιων πηγών. Η ιστορία είναι πολύ πιο σύνθετη από μια απλή παράθεση
ομοιοτήτων.
Ο Χριστιανισμός, άλλωστε, δεν εμφανίστηκε μέσα σε ιστορικό κενό. Ο Ιησούς και οι
πρώτοι μαθητές του ανήκαν στον ιουδαϊκό κόσμο του 1ου αιώνα. Η ιστορική ύπαρξη του Ιησού και η εκτέλεσή του επί Ποντίου Πιλάτου δεν αποτελούν απλώς θέμα χριστιανικής πίστης· υπάρχουν και εξωχριστιανικές αρχαίες μαρτυρίες.

Και εδώ βρίσκεται ένα πολύ σημαντικό σημείο:
Η επιστήμη δεν έχει αποδείξει ότι υπάρχει Θεός, αλλά ούτε έχει αποδείξει ότι
δεν υπάρχει Θεός.
Η κοσμολογία μπορεί να μελετήσει την ηλικία και την εξέλιξη του σύμπαντος. Η
βιολογία την εξέλιξη της ζωής. Η ιστορία μπορεί να εξετάσει τον Ιησού και τις αρχαίες
πηγές. Αλλά το ερώτημα αν υπάρχει μια υπερβατική πραγματικότητα είναι και
φιλοσοφικό και μεταφυσικό ερώτημα.
Το ίδιο ισχύει και για την Ανάσταση. Δεν είναι επιστημονικό πείραμα που μπορεί να
επαναληφθεί σε εργαστήριο. Είναι ιστορικός ισχυρισμός, ο οποίος μπορεί να
εξεταστεί με ιστορικά και φιλοσοφικά κριτήρια. Επομένως ούτε ο πιστός μπορεί να
πει «η επιστήμη απέδειξε την Ανάσταση», ούτε ο άθεος «η επιστήμη απέδειξε ότι δεν
συνέβη».
Όσο για την άποψη ότι «οι άνθρωποι πιστεύουν επειδή έτσι τους έμαθαν από
παιδιά», αυτό μπορεί πράγματι να επηρεάζει τις πεποιθήσεις. Αλλά το ίδιο το γεγονός
ότι μια πεποίθηση επηρεάζεται από την οικογένεια και το περιβάλλον δεν
αποδεικνύει ότι είναι ψευδής. Εξηγεί την προέλευση μιας πεποίθησης, όχι την
αλήθεια ή το ψεύδος της.

Ο πιστός πρέπει να έχει το θάρρος να εξετάζει την πίστη του.
Αλλά και ο άθεος πρέπει να έχει το ίδιο θάρρος να εξετάζει την αθεΐα του.
Το «δεν πιστεύω» είναι μια απολύτως σεβαστή προσωπική θέση.
Η επιστήμη δεν χρειάζεται να γίνει ούτε όπλο της πίστης ούτε όπλο της αθεΐας.
Ας την αφήσουμε να κάνει αυτό που γνωρίζει καλύτερα:
να αναζητά την αλήθεια με στοιχεία, λογική και ειλικρίνεια.
Και ας αφήσουμε τη φιλοσοφία, την προσωπική συνείδηση και τη χριστιανική πίστη
να συνεχίσουν τη συζήτηση και την αναζήτηση της ολοκλήρωσης του ανθρώπου.