Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της «Μεγάλης Οικίας» πραγματοποιήθηκε .
Ο επιβλέπων Μηχανικός επισκέφθηκε το ιστορικό διατηρητέο κτίριο, στο πλαίσιο των μελετών για τη στατική του κατάσταση και επάρκεια,
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της «Μεγάλης Οικίας» πραγματοποιήθηκε .
Ο επιβλέπων Μηχανικός επισκέφθηκε το ιστορικό διατηρητέο κτίριο, στο πλαίσιο των μελετών για τη στατική του κατάσταση και επάρκεια,
Κλιμάκιο της επιστημονικής ομάδας επισκέφθηκε και πάλι το εμβληματικό διατηρητέο κτίριο, στο πλαίσιο της εξέλιξης των μελετών που θα οδηγήσουν στην ωρίμανση του έργου της ανακαίνισης και της μελλοντικής αξιοποίησής του ,ως Κέντρο Πολιτισμού.
Ομάδα μελετητών επισκέφθηκε χθες το διατηρητέο κτίριο, στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης των απαραίτητων μελετών, οι οποίες αποτελούν βασική προϋπόθεση για την πολυπόθητη ένταξη του έργου σε πρόγραμμα αποκατάστασης και χρηματοδότησης.
Οι οθωμανικές στρατιωτικές δυνάμεις εισέβαλαν στην περιοχή, αφήνοντας πίσω τους φωτιά, αίμα και ερείπια. Μέσα σε λίγες ώρες, περίπου 2.000 άνθρωποι - άνδρες, γυναίκες και παιδιά - βρήκαν τραγικό θάνατο στο πλατανόδασος Μαντουδίου - Προκοπίου, σε μία από τις πιο σκληρές σφαγές της Ελληνικής Επανάστασης στην Εύβοια.
Η αντίσταση ξεκίνησε στο Δερβένι, όπου ο καπετάν Λιάκος και οι συμπολεμιστές του πολέμησαν με αυταπάρνηση απέναντι σε έναν αντίπαλο που υπερτερούσε. Μετά τη μάχη και την ηρωική τους πτώση, οι οθωμανικές δυνάμεις προχώρησαν καίγοντας τα Αχμέταγα (Προκόπι) και φθάνοντας στο Μαντούδι, όπου οι λιγοστοί υπερασπιστές δεν κατάφεραν να ανακόψουν την προέλαση. Σπίτια και εκκλησίες παραδόθηκαν στις φλόγες και ο άμαχος πληθυσμός σφαγιάστηκε χωρίς διάκριση.
Η καταστροφή εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την περιοχή. Όσοι προσπάθησαν να διαφύγουν προς την Αρχαία Κήρινθο και το Ιερό Βουνό καταδιώχθηκαν από το οθωμανικό ιππικό του Περκόφτσαλη.
Οι στρατιώτες στα άλογα, οπλισμένοι με τους δίκοπους «πελέκεις», ολοκλήρωσαν το αιματοκύλισμα, χαρίζοντας στη μικρή πεδιάδα,το διαχρονικό τοπωνύμιο «Πελέκι», ως αδιάψευστο μνημείο της τραγωδίας.
Από τη μεγάλη σφαγή, στο Μαντούδι απέμειναν μόλις δεκαεπτά οικογένειες.
Μέσα σε αυτόν τον ανείπωτο όλεθρο διασώθηκε μια ιστορία που ξεπερνά τα όρια της εποχής και φτάνει ως τη δική μας ύπαρξη σήμερα!
Η Οθωμανή Ρακιγέ Χανούμ,(Χανούμ, τιμητικός τίτλος που σημαίνει «κυρία»), τελευταία ιδιοκτήτρια του κτήματος Μαντουδίου έως το 1830, επέλεξε να σταθεί πάνω από το μίσος και τον πόλεμο και την ανελέητη σφαγή.
Άνοιξε τις πόρτες της Μεγάλης Οικίας (Κονάκι) και προστάτευσε εγκύους, μητέρες και μικρά παιδιά που αναζητούσαν καταφύγιο.
Σύμφωνα με την τοπική ιστορία, η Ρακιγέ Χανούμ στάθηκε μπροστά στην είσοδο της Μεγάλης Οικίας,αγέρωχη με τα χέρια υψωμένα και το μεταξένιο, επιβλητικό της φόρεμα να κυματίζει, γεμίζοντας τον χώρο με τη παρουσία της .
Με πυγμή και αποφασιστικότητα απαγόρευσε στους μανιασμένους έφιππους Οθωμανούς στρατιώτες και τον αιμοσταγή Περκόφτσαλη, που είχαν ήδη εισέλθει στη μικρή πλατεία, να περάσουν το κατώφλι της Οικίας της, μετατρέποντάς την, σε καταφύγιο ασφάλειας και ελπίδας.
Εκεί όπου κυριαρχούσαν ο φόβος και ο θάνατος, η Ρακιγέ Χανούμ ύψωσε το ανάστημα της ανθρώπινης συνείδησης και της συμπόνιας.
Η πράξη της δεν αλλάζει την ιστορία και τον όλεθρο της σφαγής... Αναδεικνύει όμως μια διαχρονική αλήθεια, ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές, υπάρχουν άνθρωποι που επιλέγουν την ανθρωπιά αντί της βίας.
Για τον λόγο αυτό, η μνήμη της Ρακιγέ Χανούμ παραμένει ζωντανή στην τοπική ιστορική παράδοση, ως σύμβολο θάρρους, συμπόνιας και ηθικής ευθύνης.
Μάλιστα όταν το 1830, πούλησε το κτήμα στις οικογένειες Γιουρδή -Βουδούρη ,σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Λονδίνου και ετοιμάστηκε να φύγει από το Μαντούδι, ολόκληρο το χωριό συγκεντρώθηκε για να την αποχαιρετήσει.Η συλλογική μνήμη του τόπου δεν διατηρήθηκε μόνο μέσα από την προφορική παράδοση, αλλά και μέσα από πολύτιμες γραπτές μαρτυρίες.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένα ιστορικό ντοκουμέντο του Δήμου Αφέντρα από το Αχλάδι Ευβοίας, το οποίο βρέθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα μέσα σε οικογενειακή διαθήκη. Πρόκειται για συγκλονιστική αφήγηση που αναφέρεται στα γεγονότα της οθωμανικής εισβολής του Ιουλίου του 1823 και στη μεγάλη σφαγή του Μαντουδίου.
Στο απόσπασμα αυτό διασώζεται η προσωπική τραγωδία μιας οικογένειας, η οποία αποτελεί ταυτόχρονα πολύτιμη μαρτυρία για όσα συνέβησαν εκείνες τις δραματικές ημέρες:
«...Ο παππούς μου Γεωργάκης Δήμου, επειδή πέθανε μικρός, τα παιδιά του πήραν το όνομα της μάνας τους, Αφένδρας, και λέγονται Αφενδραίοι. Η δε Μαρία του Γέρου Δήμου παντρεύτηκε στο Μαντούδι και πήρε κάποιον με το επώνυμο Λέκκας, τον οποίον οι Τούρκοι, κατά την εισβολή τους τον Ιούλιο του 1823 στο Μαντούδι, συνέλαβαν και έσφαξαν μαζί με πολλούς άλλους Μαντουδιανούς στον παλιό Μύλο.
Αυτή, νέα τότε, πανέμορφη, μόλις παντρεμένη λεχώνα, πήρε το μωρό μαζί της και έφυγε προς την πεδιάδα του Μαντουδίου, που ήταν σπαρμένη με καλαμπόκια, και κρύφτηκε εκεί. Την ανακάλυψε ένας Τούρκος στρατιώτης και την αιχμαλώτισε. Ένας αξιωματικός την είδε, την πήρε από τον στρατιώτη και την έστειλε μαζί με το μωρό της στα Βιτώλια (το σημερινό Μοναστήρι).
Όταν ελευθερώθηκε η Ελλάς, τα αδέλφια της, Θωμάς, Γιώργης και Νικολός, κατέφυγαν στο Ρωσικό Προξενείο της Χαλκίδας και ζήτησαν τη συνδρομή του για να την ελευθερώσει, καθώς είχαν πληροφορηθεί από Οθωμανούς το όνομα εκείνου που την είχε αιχμαλωτίσει. Ο πρόξενος της Ρωσίας στη Χαλκίδα, Έλληνας στην καταγωγή, ονομαζόμενος Καλλιρόης, ζήτησε την παρέμβαση του Ρώσου προξένου των Βιτωλίων...»
Η μαρτυρία αυτή φωτίζει μία ακόμη πτυχή της τραγωδίας του 1823, τις εκτελέσεις των ανδρών, την αιχμαλωσία γυναικών και παιδιών και τις προσπάθειες των συγγενών τους, χρόνια αργότερα, να τους εντοπίσουν και να τους επαναφέρουν στην πατρίδα. Παράλληλα, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα οικογενειακά τεκμήρια που διασώζουν με τόσο άμεσο τρόπο τη μνήμη της μεγάλης σφαγής του Μαντουδίου.
Ο τόπος δεν λησμόνησε ποτέ τη μεγάλη σφαγή. Τα αιωνόβια πλατάνια, που έγιναν σιωπηλοί μάρτυρες της τραγωδίας, αλλά και τα εκατοντάδες ανθρώπινα οστά των προγόνων μας, τα οποία αποκαλύφθηκαν δεκαετίες αργότερα, κατά τις εργασίες επέκτασης του γηπέδου, μέσα στις κουφάλες των πλατανιών, υπενθύμισαν στις νεότερες γενιές το μέγεθος της θυσίας. Με βαθύ σεβασμό, οι κάτοικοι τα περισυνέλεξαν και τα εναπόθεσαν στο Οστεοφυλάκιο του Κοιμητηρίου κατά τη δεκαετία του 1960.
Σήμερα, το Ηρώο της Πλατείας, η γέφυρα του Κηρέα και το τοπωνύμιο "Πελέκι",αποτελούν χώρους ιστορικής μνήμης και περισυλλογής. Εκεί όπου κάποτε αντηχούσαν οι κραυγές της αγωνίας και του θανάτου, σήμερα κυριαρχεί η σιωπή της τιμής και της ευγνωμοσύνης.
Πριν από λίγα χρόνια ο Συνεταιρισμός τοποθέτησε δύο μαρμάρινες αναμνηστικές πλάκες, μία στο Ηρώο της Πλατείας και μία στη γέφυρα του Κηρέα, ως ελάχιστο φόρο τιμής προς τους αδικοχαμένους προγόνους μας. Παράλληλα, από το προηγούμενο έτος γίνεται κάθε 23η Ιουλίου ένα λιτό τρισάγιο στην πλατεία του Μαντουδίου, ως ελάχιστη πράξη μνήμης και σεβασμού προς τα θύματα της τραγωδίας.
Έγραψαν για τη μεγάλη σφαγή:
(Γιώργος Παπαστάμος, «Το Ματωμένο Καλοκαίρι»)«…Μανιασμένα τα μπουλούκια της Τουρκιάς ξεχύθηκαν στην κοιλάδα του Αχμέτ Αγά.Ερήμωση και φωτιά ολούθε.Στα Μαντουδιανά πλατάνια, αραδαριά,κρεμασμένοι σα σφαχτάρια, οι Χριστιανοί…»
(Ναθαναήλ Ιωάννου, "Ευβοικά"
,1857, σελ. 58 Εις τα Αχμέταγα καί το Μαντούδι
εξηδραποδισθησαν δισχίλιαι ψυχαί αίφνιδίως το πρώτον, εκ των οποίων τάς
μεν έσφαξαν, τάς δε είς αίχμαλωσίαν είλκυσαν, τάς δε είς φλόγας έριψαν, τάς δε άνεσκολόπισαν. Ό δέ έπίλοιπος λαός λαβών την είδησιν, μέρος μέν
εις όρη και σπήλαια εκρύβη, μέρος..." Αντί Επιλόγου
Η ιστορία ενός τόπου δεν διατηρείται μόνο μέσα από τα βιβλία και τα αρχεία. Ζει στις μνήμες των ανθρώπων, στις αφηγήσεις των παλαιότερων και στις πράξεις εκείνων που αρνούνται να αφήσουν το παρελθόν να λησμονηθεί. Κάθε γενιά έχει το δικό της χρέος, να προστατεύσει την ιστορική μνήμη, να την αναδείξει και να την παραδώσει ακέραιη στις γενιές που ακολουθούν.
Σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες μετά τη μεγάλη σφαγή του Ιουλίου του 1823, ο Συνεταιρισμός, ως θεματοφύλακας της ιστορικής μνήμης του τόπου μας, δίνει έναν πραγματικά τιτάνιο αγώνα για την αποκατάσταση και την ανάδειξη του εμβληματικού ιστορικού κτηρίου της «Μεγάλης Οικίας» (Κονάκι) του μοναδικού χώρου που συνδέθηκε τόσο με τη μεγαλύτερη τραγωδία της περιοχής μας, όσο και με τη σπουδαία πράξη ανθρωπιάς της Ρακιγέ Χανούμ.
Σκοπός δεν είναι απλώς η ανακαίνιση ενός παλαιού κτηρίου. Σκοπός είναι να δημιουργηθεί ένας ζωντανός χώρος Πολιτισμού και ιστορικής μνήμης, όπου θα στεγαστεί η ιστορία του τόπου μας και των ανθρώπων που έζησαν, αγωνίστηκαν, θυσιάστηκαν και επέζησαν. Ένας χώρος όπου θα τιμώνται οι νεκροί, θα αναδεικνύονται οι ήρωες και θα βρίσκει τη θέση που της αξίζει η ιστορική μορφή της Οθωμανής Ρακιγέ Χανούμ, ως διαχρονικό σύμβολο ανθρωπιάς και ηθικού μεγαλείου.
Γιατί η μνήμη δεν είναι μόνο παρελθόν. Είναι ευθύνη, τιμή και παρακαταθήκη.. Και αυτή η ευθύνη ανήκει σε όλους μας.
Αρχείο: Κωνσταντίνος Βέττας
Η ακόλουθη δημοσίευση της εφημερίδας «Ευβοϊκή Γνώμη» (21 Οκτωβρίου 2005) καταγράφει την αγωνία και τις προσπάθειες Συνεταιρισμού,Δήμου και των κατοίκων του Μαντουδίου για τη διάσωση και ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Μέσα από το ρεπορτάζ αναδεικνύεται η ανάγκη δημιουργίας Μουσείου στην ιστορική "ΜΕΓΑΛΗ ΟΙΚΙΑ" , καθώς και η σημασία των ανασκαφών και των αρχαιολογικών ευρημάτων της Αρχαίας Κηρίνθου.
Το κείμενο αποτελεί μια σημαντική μαρτυρία για τις διεκδικήσεις της τοπικής κοινωνίας και τις προσπάθειες ανάδειξης της ιστορίας του τόπου
"Σε μια κοινωνία που έχει την τάση να «ξεφορτώνεται» αντικείμενα και μνήμες, αντικαθιστώντας τα διαρκώς με καινούρια, τα Κέντρα Πολιτισμού και οι συλλογές τους ,μπορούν να γίνουν σύμβολα της παράδοσης, της συνέχειας, της διατήρησης και του σεβασμού προς τον άνθρωπο και την ιστορία του. Είναι οι χώροι όπου η συλλογική μνήμη βρίσκει στέγη και αποκτά φωνή".
Η ημέρα που το Μαντούδι έγινε ελεύθερο
Σαν σήμερα, στις 23 Φεβρουαρίου 1895, υπογράφτηκε «στη Μεγάλη Οικία» το συμβόλαιο πώλησης του κτήματος Μαντουδίου, έκτασης 25.000 στρεμμάτων, μεταξύ του γαιοκτήμονα Βασιλείου Βουδούρη και των κατοίκων (κολίγων) του Μαντουδίου.


Ομόφωνα αποφάσισε το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Μαντουδίου -Λίμνης -Αγίας Άννας, κατά τη συνεδρίασή του, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 4 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 17:30, την παραχώρηση χρήσης του διατηρητέου κτιρίου «Μεγάλη Οικία», , στον Δήμο, με σκοπό την ολοκλήρωση των απαραίτητων μελετών για την ανακαίνιση και αξιοποίησή του ως Κέντρο Πολιτισμού. Το Διοικ.Συμβούλιο του Συν/μού εκανε παράσταση στο Δημοτικό Συμβούλιο και τοποθετήθηκε για το θέμα
Η τοποθέτηση του Συνεταιρισμού:
Θα είναι η πολλοστή φορά, τα τελευταία 25 χρόνια, που Συνεταιρισμός και Δήμος, επιχειρούν την ένταξη του εμβληματικού κτιρίου σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.
Με ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο που επικεντρώνεται σε ένα μακροπρόθεσμο αναπτυξιακά ορίζοντα μέσα από την ανάδειξη της φυσικής ομορφιάς, την αξιοποίηση της ιστορικής κληρονομιάς και την ορθολογική χωροταξική οργάνωση, μπορούμε να δώσουμε νέα ώθηση στην περιοχή μας
Παρακάτω, παρουσιάζονται τέσσερα κομβικά έργα που θα λειτουργήσουν ως καταλύτες για την ανάπτυξη του τόπου μας:
Σ’ αυτά τα χώματα που πατάμε σήμερα, είναι οι στάχτες των προγόνων μας.
Ένα τέτοιο ιστορικό γεγονός αξίζει να διασωθεί και να τιμάται ετησίως με σεμνότητα, τελετουργία και ιστορική εκπαίδευση, ώστε να μη σβήσει η μνήμη του από τον συλλογικό μας νου.
Πέρασαν 202 χρόνια από την τραγική εκείνη μέρα, την 23η Ιουλίου 1823, όταν οι ορδές των Οθωμανών εισέβαλαν στην κοιλάδα του Κηρέα, σπέρνοντας φωτιά, αίμα και αφανισμό.
Ολόκληρη η εισήγηση :
Βασίλειος Βουδούρης (1840 - 1910)
Σαν σήμερα , στις 23 Φεβρουαρίου 1895 υπογράφτηκε
το συμβόλαιο πώλησης από τον τσιφλικά Βασίλειο Βουδούρη ιδιοκτήτη του
κτήματος 25.000 στρεμ.,στους κατοίκους Μαντουδίου.
Ουσιαστικά από τη μέρα αυτή το Μαντούδι είναι ελεύθερο αφού οι κάτοικοι πλέον κατέχουν τη γη τους οι ίδιοι , μετά από τέσσερις αιώνες Τουρκοκρατίας και εξήντα πέντε χρόνια τσιφλικιών.
11 οργανώσεις και φορείς με δράση στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς
Επιστολή στον Πρωθυπουργό για την εφαρμογή του προγράμματος «ΔΙΑΤΗΡΩ»
Έντεκα οργανώσεις και φορείς με πολυετή δράση στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς κατέθεσαν στον Πρωθυπουργό επιστολή για την υλοποίηση του προγράμματος «ΔΙΑΤΗΡΩ».
Αγωνία από τον Δήμαρχο Γιώργο Τσαπουρνιώτη, για την
Σύμφωνα με την Ανακοίνωση που εξέδωσε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας θα ζητήσει συνάντηση με τον Πρωθυπουργό σύμφωνα με την συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής, τη Μ.Τρίτη 27 Απριλίου αφού όπως διαφαίνεται αντανακλούν την αγωνία τους για τις καθυστερήσεις στη μελέτη και την υλοποίηση μεγάλων έργων σε Δήμους, όπως εξέφρασαν όλα τα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής.
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΑΝΤΟΥΔΙΟΥ
Η πρόταση ανάπλασης αφορά:
Βασίλειος Βουδούρης (1840 - 1910)
Σαν σήμερα 126 χρόνια πριν στις 23 Φεβρουαρίου 1895 υπογράφτηκε το συμβόλαιο πώλησης από τον τσιφλικά Βασίλειο Βουδούρη ιδιοκτήτη του κτήματος 25.000 στρεμ.,στους κατοίκους Μαντουδίου.
Ουσιαστικά από τη μέρα αυτή το Μαντούδι είναι ελεύθερο αφού οι κάτοικοι πλέον κατέχουν τη γη τους οι ίδιοι , μετά από τέσσερις αιώνες Τουρκοκρατίας και εξήντα πέντε χρόνια τσιφλικιών.
Στην τελική ευθεία προς έγκριση ,οι μελέτες αναπαλαίωσης ανακαίνισης και επανάχρησης του εμβληματικού ιστορικού διατηρητέου κτιρίου ΜΕΓΑΛΗ ΟΙΚΙΑ ως Κέντρο πολλαπλών χρήσεων πολιτισμού (αρχαιολογικού,λαογραφικού,εκδηλώσεων κλπ.) από το ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο)