Μια ιστορική έρευνα για την Αρχαία Ευβοϊκή Κούμη, στο σημερινό Κυμάσι.

Geographia (Geographia neograece) - Nicolaus Lorenti
 

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

 

 Στην περιοχή της σημερινής Βόρειας Εύβοιας υπάρχουν αναφορές για την Αρχαία Ευβοϊκή Κύμη, την Κύμη των Αιγών και την Κύμη των Κηρινθίων. 

 

Εκείνη την εποχή, αλλά και από παλαιότερα, «Κουμαίους» ονόμαζαν τους κατοίκους που ζούσαν εκτός των τειχών, σε μικρούς οικισμούς που αποκαλούσαν Κούμες ή Κώμες, δηλαδή προάστια. 

 

 Το κοινωνικό αυτό μοντέλο οίκησης αποτελούσε βασικό χαρακτηριστικό των Δωριέων, των Δαναών, των Αβάντων και των Πελασγών. 

 Για να κατανοήσουμε την ιστορική διαδρομή της Αρχαίας Εύβοιας, θα πρέπει να αποδεχθούμε ότι το νησί «Εύβοια», που αναφέρουν οι παλαιότερες ιστορικές πηγές αλλά και οι μυθολογικές αφηγήσεις, δεν ήταν το σημερινό νησί. 

 

 Το σημερινό γεωγραφικό σχήμα δημιουργήθηκε ουσιαστικά το 411 π.Χ., όταν τοποθετήθηκε ξύλινη κατασκευή που διευκόλυνε τη διέλευση στο στενό του σημερινού Ευρίπου, ο οποίος μέχρι τον σεισμό του 426 π.Χ. αποτελούσε περισσότερο μια βαλτώδη περιοχή παρά κανονικό πορθμό.

 Οι αναφορές, λοιπόν, στο νησί της ΕΥ+ΒΟΙΑΣ αφορούσαν μια μακρόστενη νήσο με τεράστια στρατηγική σημασία για τον έλεγχο των θαλάσσιων δρόμων του Αιγαίου, με εύφορη γη και πλούσια κοιτάσματα ορυκτών. 

 Η νήσος αυτή ,την οποία ο Όμηρος αναφέρει ως «Νήσο του Δία» και ο Ησίοδος ως «Νήσο της Ιούς», σταδιακά καταποντίστηκε.

 

Κατάλοιπό της θεωρούνται, κατά την άποψή μου, τα σημερινά Λευκονήσια της Κοτσικιάς. Λόγω όμως της μεγάλης ιστορικής της διαδρομής, οι κάτοικοί της, που μετοίκησαν σε κοντινές αλλά και πιο απομακρυσμένες περιοχές, μετέφεραν μαζί τους το όνομα «Εύβοια».

 Έτσι, το όνομα αυτό χαρακτήριζε τις περιοχές των Αιγών, του Νηλέα και του Κηρέα. Η αρχική Ευβοϊκή Κούμη καταποντίστηκε, όπως και η Κούμη των Αιγών. 

Έτσι απέμεινε η Κούμη της Αρχαίας Κερίνθου, η οποία υπήρξε, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, μητρόπολη της Αιολικής Κύμης, της Κύμης της Θράκης και της Κύμης της Κάτω Ιταλίας. Σε αυτή την πανάρχαια νήσο της Εύβοιας δημιουργήθηκε η «φυλή» των Χαλκέων, δηλαδή των σιδηρουργών, αυτών που είχαν ως κύρια απασχόληση την επεξεργασία ορυκτών, κυρίως χαλκού και λευκόλιθου. 

 Οι Χαλκείς ή Χαλκιδείς, που ταυτίστηκαν με το όνομα «Εύβοια», το μετέφεραν σε κάθε τόπο όπου εγκαθίσταντο αναζητώντας νέα κοιτάσματα ορυκτών.

 

 Έτσι, κατά τη Γεωμετρική Περίοδο, όταν κατοικούσαν κυρίως στα Ληλάντια Πεδία ,περιοχές πλούσιες σε λευκόλιθο, γύρω από τον ποταμό Κηρέα, η περιοχή αυτή ήταν ταυτόχρονα και Εύβοια και Χαλκίδα.

 Κατά συνέπεια, οι αναφορές του Ηροδότου στην Εύβοια αφορούν, κατά την άποψή μου, την περιοχή του Κηρέα, του Νηλέα και των Αιγών.

 

 Όσον αφορά τώρα τους λόγους για τους οποίους επιλέχθηκε η Κύμη της Αρχαίας Εύβοιας ως τόπος ανασύνταξης και οργάνωσης της επιστροφής του ηττημένου περσικού στρατού και στόλου προς την Περσία, αυτοί είναι οι εξής: Πρώτον, η Αρχαία Εύβοια ,Ιστιαία και Χαλκίδα, ως δωρικές πόλεις-κράτη διατήρησαν ουδέτερη στάση κατά την περσική εισβολή. 

Δεύτερον, οι Χαλκιδείς είχαν συνάψει παλαιότερα συμφωνίες με τους Πέρσες σχετικά με τα συμφέροντά τους στην Αιολίδα και τη Χαλκιδική. 

 Τρίτον, εκείνη την εποχή η Αρχαία Χαλκίδα ουσιαστικά δεν υπήρχε ως ανεξάρτητη κρατική οντότητα, καθώς οι Αθηναίοι το 506 π.Χ. την είχαν καταλάβει, λεηλατήσει, είχαν εκδιώξει τους κατοίκους της και είχαν εγκαταστήσει 4.000 κληρούχους. Επιπλέον, κατά το 480 π.Χ., οι Αθηναίοι είχαν αιχμαλωτίσει αρκετούς Χαλκιδείς και τους είχαν αναγκάσει να επανδρώσουν αθηναϊκά πλοία κατά τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας.

 Έτσι, η περιοχή της «Κύμης της Εύβοιας» ,το σημερινό Κυμάσι Μαντουδίου, αποτελούσε ένα ασφαλές φυσικό καταφύγιο, όπου μπορούσε να πραγματοποιηθεί η ανασύνταξη του περσικού στρατού και στόλου πριν από το ταξίδι της επιστροφής. 

 

 Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, Βιβλίο Η’ ( κεφ. 15-16 : «Ὁ Ξέρξης δὲ ἀπὸ τῆς Σαλαμῖνος ναυμαχίας ἀπελθὼν ἐπὶ τὴν Εὔβοιαν ἐπορεύετο, καὶ πρὸς τὰς Κύμης ἔφθασεν, ἵνα τὰ πλοῖα αὐτοῦ συνάγῃ.» Μετάφραση: «Ο Ξέρξης, αφού έφυγε από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, κατευθύνθηκε προς την Εύβοια και έφθασε στην Κύμη, για να συγκεντρώσει τα πλοία του.»

Η Κύμη που αναφέρεται στις πηγές για τον Ξέρξη μετά τη Σαλαμίνα δεν ήταν η σημερινή Κύμη της Εύβοιας λόγω της απουσίας φυσικού λιμανιού , αλλά η Κουμη της αρχαίας Κηρίνθου,το Κυμασι .

 

 Η Αρχαία Χαλκίδα εκείνη την εποχή χρησιμοποιούσε τα φυσικά λιμάνια , στην Αρχαία Κούμη / Κύμη που βρισκόταν στο σημερινό Κυμάσι , στον Ατάλαντο και στην Πύλη.

 

 Έτσι λοιπόν η Ιστορική αναφορά του Πατέρα της Ιστορίας του Ηροδότου ότι ο Περσικός στόλος μετά την Ναυμαχία της Σαλαμίνας κατέφθασε για ανασυγκρότηση στην Αρχαία Κύμη της Εύβοιας ταυτίζεται με το φυσικό λιμάνι στο σημερινό Κυμάσι Μαντουδίου .

 Επίσης ο Ηρόδοτος μας αναφέρει και ένα άλλο Ιστορικό γεγονός που δυστυχώς η ταύτιση του Ευρίπου ( που εκείνη την εποχή ακόμα δεν είχε δημιουργηθεί και ο φημισμένος Πλοηγός Σαλγανέας το πλήρωσε με την ίδια την ζωή του ) με την Αρχαία Χαλκίδα καθιστά την πληροφορία αδύνατη ως προς την εκτέλεση ,άρα ανακριβή ,είναι το γεγονός που αναφέρει ,ότι μέρος του Ελληνικού στόλου από το Αρτεμίσιον μετέβη στην Χαλκίδα και επέστρεψε σχεδόν αυθημερόν , σε αυτή λοιπόν την περίπτωση η γεωγραφική θέση της Αρχαίας Ευβοϊκής Χαλκίδας στην κοιλάδα του Κηρέα δικαιώνει πλήρως τα γραφόμενα του Ηροδότου . 

 

Επίσης καλό είναι να αναφερθεί ότι ο λόγος μετακίνησης ενός μέρους του Ελληνικού στόλου από το Αρτεμίσιον στην Χαλκίδα έγινε προκειμένου να επισκεφθούν και να ζητήσουν την Θεϊκή βοήθεια του Ποσειδώνα ο οποίος κοντά στο λιμάνι της Κύμης και στο Ιερό Βουνό , Κηρινθίων και Χαλκιδέων είχε ένα φημισμένο Ιερό με το προσωνύμιο << Σώζων Ποσειδών >> . 

Πιθανόν λοιπόν οι Αθηναίοι μετά την εκδίωξη της Περσικής απειλής και την κατάληψη το 446 π.Χ. της Αρχαίας Χαλκίδας και της Αρχαίας Ιστιαίας να κατασκεύασαν το Αριστούργημα << Ο Ποσειδώνας του Αρτεμισίου >> σε ανάμνηση και αφιέρωση στον Θεό της θάλασσας για την <θεϊκή του βοήθεια > κατά την Ναυμαχία του Αρτεμισίου . 

 

Οι αναφορές του Ηροδότου για τα γεγονότα των Περσικών πολέμων μας οδηγούν στις Αυθεντικές γεωγραφικές θέσεις του Αρχαίου Αρτεμισίου , της Αρχαίας Ιστιαίας , της Αρχαίας Κύμης και της Αρχαίας Ευβοϊκής Χαλκίδας , δυστυχώς όμως διάφοροι παράγοντες έχουν αλλοιώσει τα γεωγραφικά στοιχεία με αποτέλεσμα να μην υπάρχει μέχρι σήμερα κανένα Αρχαιολογικό τεκμήριο .

 Ας βοηθήσουμε λοιπόν στην αποκατάσταση της Ιστορικής Αλήθειας για το Καλό του Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού και της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς .