Δυστυχώς Ηττηθήκαμε !

Η πολιτιστική κληρονομιά ενός τόπου είναι η ζωντανή μνήμη της ιστορίας του. Τα ιστορικά μνημεία δεν είναι απλώς παλαιά κτίσματα, είναι αυθεντικές μαρτυρίες του παρελθόντος, φορείς της συλλογικής μνήμης και αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας μιας κοινωνίας. Μέσα από αυτά διατηρείται η ιστορική συνέχεια και μεταδίδεται στις επόμενες γενιές η γνώση της διαδρομής ενός τόπου στον χρόνο.

Η προστασία και η διατήρηση αυτής της κληρονομιάς δεν είναι ζήτημα προσωπικών αντιλήψεων, αισθητικής προτίμησης ή θρησκευτικής πίστης. Η πίστη είναι αναφαίρετο δικαίωμα του καθενός. Τα ιστορικά μνημεία, όμως, ανήκουν στην πολιτιστική κληρονομιά όλων και η διαφύλαξη της αυθεντικότητάς τους είναι ευθύνη ολόκληρης της κοινωνίας.

Για τον λόγο αυτό, κάθε επέμβαση αποκατάστασης οφείλει να γίνεται σύμφωνα με τις αρχές της επιστήμης της συντήρησης των μνημείων, με τεκμηριωμένες μελέτες και υπό την καθοδήγηση εξειδικευμένων επιστημόνων, ώστε να διαφυλάσσεται η αυθεντικότητα και η ιστορική τους αξία για τις επόμενες γενιές.

Στο ιστορικό εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας, στην πλατεία μας, που χτίστηκε το 1870, αντί να αποκατασταθεί η αυθεντική του αρχική μορφή, επιλέχθηκε αυθαίρετα ,η εξωτερική επένδυση με νέα πέτρα, αλλοιώνοντας βάναυσα τον ιστορικό του χαρακτήρα παρά τις έντονες αντιδράσεις που υπήρξαν.

Δυστυχώς, σήμερα, με μεγάλη ευκολία, επαναλαμβάνεται η ίδια πρακτική στον ιστορικό ναό του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, πολιούχου του Μαντουδίου, το τελευταίο μνημείο του 19ου αιώνα που σώζεται στον τόπο μας.

Ο ναός, που χτίστηκε το 1840 από τον Νικόλαο Βουδούρη, είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά και αρχιτεκτονικά μνημεία της περιοχής. Είναι χτισμένος πάνω σε ταφικό χώρο του 5ου αιώνα π.Χ. και η αυθεντική λιθοδομή του, από λαξευμένη πέτρα και αγκωνάρια ηλικίας 3.000 ετών, προερχόμενα από την Ακρόπολη της αρχαίας Κηρίνθου, δεν είναι απλώς ένα απλό δομικό στοιχείο. Είναι φορέας ιστορίας, μνήμης και πολιτισμού. Κάθε πέτρα του ναού συνδέει το παρόν με το παρελθόν και διατηρεί ζωντανή τη συνέχεια αυτού του τόπου μέσα στους αιώνες.

Κι όμως, σήμερα αυτή η μοναδική ιστορική λιθοδομή, αντί να αναδειχθεί με την αφαίρεση του σοβά ώστε να αποκαλυφθούν οι μνημειώδεις λαξευμένες πέτρες από τον ναό του Απόλλωνα της Ακρόπολης της αρχαίας Κηρίνθου, καλύπτεται από νέα λευκή πέτρα λατομείου, επαναλαμβάνοντας το λάθος ,που πλέον γίνεται συνειδητά και κατ’ επιλογή.

Πρέπει να θυμίσουμε ότι τα μνημεία του Μαντουδίου δεν ανήκουν σε καμία διοίκηση, σε καμία ενορία και σε καμία γενιά. Ανήκουν στην ιστορία μας και όλοι έχουμε υποχρέωση να τη διαφυλάξουμε.Η προστασία των ιστορικών ναών μας είναι ζήτημα πολιτισμού, ευθύνης και σεβασμού απέναντι στην ιστορία.Αυτή η ιστορία αξίζει κάτι καλύτερο από την απόκρυψη και την αλλοίωσή της.

Γιατί είναι βέβαιο ,ένας τόπος που λησμονεί τα ίχνη της ιστορίας του κινδυνεύει, αργά και αθόρυβα, να χάσει και την ταυτότητά του.

Αντί Επιλόγου

Δυστυχώς, ηττηθήκαμε. Όχι σε μια προσωπική αντιπαράθεση, ούτε σε μια διαφωνία αισθητικής.

Ηττηθήκαμε γιατί η αισθητική ενός μνημείου δεν είναι υποκειμενική υπόθεση, ούτε ζήτημα προσωπικού γούστου.

Ηττηθήκαμε στη προσπάθεια, να διασωθεί και να αναδειχθεί η αυθεντική ιστορία του τόπου μας.

Ηττηθήκαμε  στη φωνή, που ζητούσε σεβασμό στα μνημεία και στις μαρτυρίες των προγόνων μας.

Ηττηθήκαμε γιατί, δεν καταφέραμε να πείσουμε, ότι η αξία ενός ιστορικού ναού δεν βρίσκεται μόνο στη λειτουργία του, αλλά και στην αυθεντικότητα της μορφής του.

Ηττηθήκαμε γιατί οι πέτρες ,που σιωπηλά, αφηγούνταν επί σχεδόν δύο αιώνες την ιστορία του Μαντουδίου καλύφθηκαν και μαζί τους χάθηκε ένα ακόμη κομμάτι της αυθεντικής φυσιογνωμίας του τόπου.

Όμως η καταγραφή αυτής της απώλειας αποτελεί επίσης χρέος. Δικό μας χρέος!

Γιατί οι επόμενες γενιές πρέπει να γνωρίζουν όχι μόνο τι διασώθηκε, αλλά και τι χάθηκε και γιατί χάθηκε.

Και ίσως κάποτε γίνει κατανοητό ότι τα ιστορικά μνημεία δεν ζητούν να γίνουν πιο όμορφα. Ζητούν να παραμείνουν αυθεντικά.

Γιατί η πολιτιστική κληρονομιά δεν μας ανήκει. Τη δανειστήκαμε από εκείνους που τη δημιούργησαν και έχουμε καθήκον να την παραδώσουμε ακέραιη σε εκείνους που θα έρθουν μετά από εμάς.

Σήμερα η μάχη για την αυθεντική μορφή του ναού χάθηκε. Η καταγραφή, όμως, αυτής της απώλειας πρέπει να ειπωθεί...ως ηθικό χρέος. 

Για να γνωρίζουν οι επόμενες γενιές ότι κάτω από τη λευκή πέτρα του λατομείου εξακολουθούν να υπάρχουν οι πέτρες του 1840. Οι ίδιες πέτρες που επί σχεδόν δύο αιώνες αφηγούνταν την ιστορία, την πίστη και τη μνήμη του Μαντουδίου.

Και ίσως κάποτε γίνει κατανοητό ότι η πραγματική αναβάθμιση ενός μνημείου δεν είναι να το αλλάζεις, αλλά να το διατηρείς όπως ο χρόνος και οι δημιουργοί του το παρέδωσαν.

Α.Λ. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ:

ΙΣΤΟΡΊΑ : Από το 1870 έως σήμερα.Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας,στην Πλατεία μας

Η ιστορία της εκκλησίας του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου στο Μαντούδι.(Απο την αρχαιότητα έως σήμερα )