Η συγκλονιστική ιστορία του Ιταλού γιατρού που έσωσε τον συμπατριώτη μας, Νίκο Παπαδήμο το 1943

Υπάρχουν ιστορίες που δεν τελειώνουν με το πέρασμα των χρόνων. Παραμένουν ζωντανές στη μνήμη των ανθρώπων, περιμένοντας να συμπληρωθούν τα κομμάτια τους και να αποκαλυφθεί ολόκληρη η αλήθεια.

Μια τέτοια ιστορία είχε δημοσιεύσει το Mantoudi News στις 29 Οκτωβρίου 2022, με πρωταγωνιστές τον συμπατριώτη μας Νίκο Παπαδήμο και έναν Ιταλό στρατιωτικό γιατρό, ο οποίος βρέθηκε στο Μαντούδι το 1943, μέσα στη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τότε γνωρίζαμε μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Ένας Ιταλός γιατρός, κυνηγημένος από τους Γερμανούς κατακτητές, είχε βρει καταφύγιο στην περιοχή μας. Εκεί, σε μια εποχή φόβου και ανασφάλειας, πρόσφερε τις ιατρικές του γνώσεις για να σώσει ένα μικρό παιδί.

Σήμερα, 83 χρόνια μετά τα γεγονότα εκείνα, η έρευνα οδηγεί σε μια συγκλονιστική αποκάλυψη, ο άνθρωπος αυτός ήταν ο Francesco Mittica, ένας Ιταλός γιατρός από την Καλαβρία, του οποίου η ζωή έμελλε να τελειώσει τραγικά σε γερμανικό στρατόπεδο αιχμαλώτων.

Η μαρτυρία του Νίκου Παπαδήμου 

Στην αρχική δημοσίευση του Mantoudi News, ο Νίκος Παπαδήμος είχε αφηγηθεί την προσωπική του περιπέτεια.

Γεννημένος το 1942, ο Νίκος ήταν μόλις ενός έτους όταν, ύστερα από μια ένεση, παρουσίασε αγκύλωση στο πόδι και κινδύνευε να αντιμετωπίσει σοβαρά κινητικά προβλήματα.

Την περίοδο εκείνη, η οικογένειά του έκρυβε έναν Ιταλό στρατιώτη που καταζητούνταν από τους Γερμανούς. Ο στρατιώτης ήταν γιατρός και, μόλις αντίκρισε το παιδί, αντιλήφθηκε το πρόβλημα.

Για περίπου δύο μήνες, κάθε ημέρα, του έκανε φυσικοθεραπεία και μαλάξεις με ελαιόλαδο. Η φροντίδα του έκανε το παιδί να ξεπεράσει την αγκύλωση και να αποφύγει μια μόνιμη αναπηρία.

Ο Νίκος Παπαδήμος θυμόταν ότι ο πατέρας του, που είχε περίπου την ίδια ηλικία με τον Ιταλό γιατρό, μπορούσε να συνεννοείται μαζί του σε έναν βαθμό, καθώς ο τελευταίος καταγόταν από την Καλαβρία.

Η οικογένεια τον έκρυψε για περίπου τρεις μήνες. Όταν ήρθε η ώρα να φύγει, ο πατέρας του Νίκου τού έδωσε δικά του ρούχα και τον μετέφερε νύχτα, με άλογο, προς τη Χαλκίδα, προκειμένου να μπορέσει να επιστρέψει στην Ιταλία.Εκεί τον αγκάλιασε και τον αποχαιρέτησε με δάκρυα στα μάτια.. 

Ο Νίκος δεν έμαθε ποτέ τι απέγινε ο άνθρωπος που τον βοήθησε στα πρώτα χρόνια της ζωής του.

Όπως είχε εξομολογηθεί στη δημοσίευση του 2022, όταν αργότερα βρέθηκε στη Γερμανία, προσπάθησε να τον αναζητήσει μέσω του Ερυθρού Σταυρού και της Deutsche Welle, χωρίς αποτέλεσμα.

Η επιθυμία του ήταν απλή και βαθιά ανθρώπινη, να βρει κάποτε τον γιατρό που τον είχε σώσει και με ευγνωμοσύνη να τον αγκαλιάσει.

Από το Μαντούδι στην Καλαβρία

Η δημοσίευση εκείνη άφηνε ανοιχτό ένα μεγάλο ερώτημα, ποιος ήταν τελικά ο Ιταλός γιατρός και ποια ήταν η τύχη του μετά την αναχώρησή του από την Εύβοια;

Η αναζήτηση συνεχίστηκε και μέσα από στην Ιταλική Πρεσβεία, εντοπίστηκαν στοιχεία που οδήγησαν στην πλήρη βιογραφία του.

Το όνομα που προέκυψε ήταν Francesco Mittica.

Σύμφωνα με την ιταλική ιστορική καταγραφή του Ινστιτούτου ISACEM, ο Francesco Mittica γεννήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 1912 στην Oppido Mamertina, στην επαρχία του Ρέτζιο Καλάμπρια, στη νότια Ιταλία.

Ακολούθησε την οικογενειακή παράδοση της ιατρικής, καθώς και ο πατέρας του ήταν γιατρός. Σπούδασε Ιατρική και Χειρουργική στο Πανεπιστήμιο της Μεσσήνης και αποφοίτησε στις 25 Οκτωβρίου 1938.

Το 1942 επιστρατεύτηκε και τοποθετήθηκε στο 13ο Σύνταγμα Πεζικού Pinerolo. Η στρατιωτική του υπηρεσία τον οδήγησε αρχικά στη Γιουγκοσλαβία και στη συνέχεια στο ελληνικό μέτωπο.

Εκεί τον βρήκαν τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1943, όταν η Ιταλία υπέγραψε ανακωχή με τους Συμμάχους και οι γερμανικές δυνάμεις άρχισαν να συλλαμβάνουν Ιταλούς στρατιωτικούς.

Η βιογραφία του επιβεβαιώνει ότι ο Mittica συνελήφθη στην Ελλάδα και αρνήθηκε να ενταχθεί στις τάξεις της γερμανικής Βέρμαχτ.

Ακολούθησε η αιχμαλωσία του και η μεταφορά του σε στρατόπεδα στη Γερμανία και την Πολωνία.

Η δραματική πορεία του μετά την αναχώρησή του από την Εύβοια

Η μαρτυρία του Νίκου Παπαδήμου μάς πληροφορούσε ότι ο Ιταλός γιατρός έφυγε νύχτα προς τη Χαλκίδα, με τη βοήθεια της οικογένειάς του.

Η μεταγενέστερη βιογραφική έρευνα, όμως, αποκαλύπτει ότι η ζωή του Mittica δεν εξελίχθηκε όπως πιθανόν ήλπιζαν οι άνθρωποι που τον βοήθησαν.

Δεν διαθέτουμε μέχρι στιγμής στοιχεία για τη διαδρομή του από τη Χαλκίδα και μετά. Η καταγεγραμμένη στρατιωτική και βιογραφική πορεία του, ωστόσο, δείχνει ότι βρέθηκε αιχμάλωτος των Γερμανών και οδηγήθηκε σε διαδοχικά στρατόπεδα.

Σε επιστολή του προς την οικογένειά του, με ημερομηνία 10 Οκτωβρίου 1943, έγραφε ότι βρισκόταν αιχμάλωτος στη Γερμανία και ότι ήταν καλά στην υγεία του.

Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Oberlangen και αργότερα στο Dorsten. Εκεί συνέχισε να προσφέρει τις ιατρικές του υπηρεσίες σε Ιταλούς στρατιώτες που βρίσκονταν στην αιχμαλωσία.

Η υγεία του, όμως, επιδεινώθηκε. Προσβλήθηκε από πλευρίτιδα και μεταφέρθηκε σε στρατόπεδο νοσηλείας.

Στις 15 Ιανουαρίου 1945, στο Fullen της Γερμανίας, ο Francesco Mittica πέθανε σε ηλικία μόλις 32 ετών.

Η τραγική ειρωνεία είναι ότι ένας άνθρωπος που είχε αφιερώσει τη ζωή του στην ιατρική και είχε προσφέρει τη βοήθειά του σε ένα παιδί στο Μαντούδι, έχασε τη ζωή του μακριά από την πατρίδα του, μέσα στις σκληρές συνθήκες της πολεμικής αιχμαλωσίας.

Η τελευταία επιστολή του: Μια συγκλονιστική παρακαταθήκη ανθρωπιάς

Ιδιαίτερη συγκίνηση προκαλούν οι τελευταίες επιστολές του προς την οικογένειά του, οι οποίες διασώθηκαν και αξιοποιήθηκαν στη βιογραφική καταγραφή του.

Αντιλαμβανόμενος τη σοβαρότητα της ασθένειάς του, ο Mittica προσπαθούσε να παρηγορήσει τους δικούς του ανθρώπους. Τους ζητούσε να μη θρηνούν για εκείνον και να αντιμετωπίσουν την απώλειά του με πίστη και αξιοπρέπεια.

Και, μέσα σε εκείνες τις δύσκολες στιγμές, τους άφηνε μια τελευταία επιθυμία, να κάνουν κάποια πράξη φιλανθρωπίας στη μνήμη του, ιδιαίτερα για τους ασθενείς που υπέφεραν μέσα στη φτώχεια και δεν είχαν τη δυνατότητα να λάβουν θεραπεία.

Η επιθυμία αυτή αποκτά ξεχωριστό νόημα όταν τη συνδέσουμε με όσα γνωρίζουμε για την παρουσία του στο Μαντούδι.

Εδώ, μακριά από την πατρίδα του και κυνηγημένος από τον πόλεμο, είχε σταθεί δίπλα σε ένα μικρό παιδί που χρειαζόταν βοήθεια. Δεν γνωρίζουμε αν η οικογένειά του έμαθε ποτέ αυτή την ιστορία. Γνωρίζουμε, όμως, ότι η πράξη του άφησε ένα αποτύπωμα που επέζησε επί δεκαετίες.

Από το Μαντούδι στην Καλαβρία . Μια συνάντηση που μπορεί να γίνει πραγματικότητα

Η ιστορία του Francesco Mittica συνδέει το Μαντούδι της Εύβοιας με την Oppido Mamertina της Καλαβρίας, μέσα από μια ανθρώπινη μαρτυρία που άντεξε στον χρόνο.

Το Mantoudi News θα συνεχίσει την έρευνα, αναζητώντας στην Oppido Mamertina συγγενείς του Ιταλού γιατρού, με την ελπίδα να φωτιστούν ακόμη περισσότερες πλευρές της ζωής του και να βρεθούν νέα στοιχεία που θα επιβεβαιώσουν τη σύνδεσή του με την ιστορία του Νίκου Παπαδήμου.

Στόχος μας δεν είναι μόνο να ανασυνθέσουμε ένα κομμάτι της ιστορίας του 1943, αλλά και να ανοίξουμε έναν δρόμο επικοινωνίας ανάμεσα στους δύο τόπους.

 Έναν δρόμο που, αν οι συνθήκες το επιτρέψουν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ξεχωριστή συνάντηση ανθρώπων από το Μαντούδι και την Καλαβρία, σε μια γιορτή μνήμης, ανθρωπιάς και φιλίας.

Ίσως, ύστερα από τόσες δεκαετίες, η ιστορία του γιατρού που κάποτε βρήκε καταφύγιο στον τόπο μας να γίνει η αφορμή για να συναντηθούν δύο κοινότητες και να ανακαλύψουν όσα τις ενώνουν.

Γιατί η ιστορία δεν είναι μόνο όσα συνέβησαν στο παρελθόν. Είναι και οι δεσμοί που μπορούμε να δημιουργήσουμε σήμερα, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη εκείνων που πέρασαν από τη ζωή μας και άφησαν πίσω τους ένα αποτύπωμα ανθρωπιάς.

Το χρέος της μνήμης

Η ιστορία αυτή δεν αφορά μόνο τον πόλεμο, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και την αιχμαλωσία. Αφορά την ανθρώπινη αλληλεγγύη, την προσφορά χωρίς αντάλλαγμα και τη δύναμη μιας πράξης καλοσύνης να επιβιώνει πολύ πέρα από τη ζωή εκείνου που την έκανε.

 Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική δικαίωση μιας ιστορίας που περίμενε δεκαετίες για να ειπωθεί ολόκληρη.

Πηγές:

• Mantoudi News, 29 Οκτωβρίου 2022: «Ο συμπατριώτης μας Νίκος Παπαδήμος το 1943 και ο Ιταλός στρατιώτης…»

• ISACEM – Biografie Resistenti: Βιογραφία του Francesco Mittica.

• Rocco Liberti, Un soldato di Cristo. Il s. ten. medico Francesco Mittica e la sua tragica odissea nei lager tedeschi, Oppido Mamertina, 2013.