Μικρό οδοιπορικό στο Ιπποτικό Negroponte

   

            Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος ».

«... τι να σε λέγω τα πολλά / κ΄εγώ πολλά βαριέμαι / οι Φράγκοι εμηχανεύτηκαν / ωσάν κ΄οι Βενετίκοι / ούτως, ωσάν σε το λαλώ / επιάστη ετότε η Πόλις...»...

                                   « Χρονικόν του Μορέως » 14ος αι.μ.Χ.      

                      

Βουβά απομεινάρια κάποιας άλλης μισοδιάφανης εποχής...στέκουν τα Κάστρα κι΄οι Πύργοι της μεσαιωνικής Εύβοιας - του Φραγκο-βενετσιάνικου Νegroponte!.. Από την βορεινή Ιταλία, Τριτημόριοι Τerzieri, με την μακριά longa barba γενειάδα τους, Βαρώνοι της Εύβοιας οι Λομβαρδοί του Οίκου Dalle Carceri...όπως ο υπερήφανος Guiberto da Verona ( αυθέντης του Χαλκιδαίικου Negroponte ), ο Pegoraro dei Pegorari ( αυθέντης του L’ Oreo ), ο ισχυρός Ravano Dalle Carceri ( με έδρα το Κοκκινόκαστρο - Castello Rosso της Κάρυστος )...κι΄όλοι οι μετά απ΄αυτούς Βαρώνοι και Βαρωνέτοι, Δούκες και Ρήγες που ακολούθησαν...στήσανε πλήθος Βίγλες, Καστέλλια και Πυργοκάστελλα απ΄άκρη σ΄άκρη της Εύβοιας, πολεμώντας μ΄ανέμους και θύελλες ( σωστοί « Δον-Κιχώτες » αυτοί )... πολεμώντας μ΄εχθρούς ( κι΄« ανεμόμυλους » )... πολεμώντας ωστόσο ( το πιο πολύ ) μεταξύ τους!.. Αγώνες, μάχες και μάχες... πότε ηρωϊκά - ένδοξα κατορθώματα και πότε θλιβές περιπέτειες, τραγωδίες και κωμωδίες, μεγάλοι έρωτες, μίση και πάθη, σε μια πανσπερμία εθνών και λαών, ερίδων θρησκευτικών και κοινωνικών, πάνω στο μεγάλο ετούτο Ευβοϊκό μας νησί, γεωγραφικό σταυροδρόμι του χάρτη και του διαχρονικού μας ιστορικού γίγνεσθαι...

                                    Ερείπια και σιωπή!..

Αλήθεια!.. τι απόμεινε από ΄κείνα που στήσανε τα βαριά ( « κι΄ασήκωτα » ) με μολύβι και σίδερα Κάστρα τους, που όσα σακατεμένα αντέξαν ως σήμερα, μοιάζουνε μάρτυρες μιας πολυτάραχης ζοφερής εποχής...και που λες πως φιαχτήκανε για να παραμείνουν μόνον στο χρόνο ερείπια!.. Τι απόμεινε απ΄τον Φρουριακό περίγυρο του Χαλκιδικού Negroponte, του Lilando, του Castello Rosso, της Clissura, του Beza, των Οrybai ( Ροβιών ), του Trodo, της Limne, του Mandugo, της Cerinto, του Nesso, της Couppa, του Οreo, της Dypso, της Phallasia, της Hollorita, του Amusonta, της Graspilea, της Argalia, του Valona  και τόσα άλλα - που εν μέρει γριφώδη ( ως πολεωνυμίες, είτε και τοπωνύμια ) - καταγράφονται σε χάρτες εποχής, πότε πιστευτικά, πότε κι΄αμφισβητούμενα, ως δεκτικά μιας νέας έρευνας « με ανατρεπτική ματιά »... 

Δεν απόμειναν...παρά μονάχα ερείπια!.. Ερείπια και σιωπή!..

    « Που η λαμπρά της υπατείας περιβολή » ( Ι. Χρυσόστομος )

Τι απόμεινε από όσους που κυβερνήσαν το Negroponte - κι΄αυτό τ΄ Archipelago  ακόμη - Αυθέντες και Φρούραρχους, Κλεισουράρχες και Πριγκιπάτους, Δεσπότες και Δούκες, Βαρώνους κυρίαρχους και επικυρίαρχους - ένδοξους Castellano - τους Dalle Carceri, τους Barbo, τους Sanudo, τους Qyirini, τους Barozzini, τους Morossini, τους Romeo, τους Loredano, τους Barbarigo, τους Giorgio, τους Trono, τους Βembo, τους Foscarini, τους Μarco, τους Canale, τους Licario…τους τόσους - και τόσους άλλους!..

Δεν απόμεινε...παρά κουρνιαχτός κι΄ αχολοητό, καλπασμοί και χλιμιντρισμοί... κι΄εκείνο τ΄αλογοπάτημα απ΄το φαρί του Ιππότη Λικάριο κάτω στο Φυλλαριώτικο Κάστρο...ή όπως το εξόριστο πέρασμα του Ρωτόκριτου στο μαγικό νεράκι της Βρύσης του μεσαιωνικού Laguta...

«...και παραμπρός μου φανιστή κουτσουναράκι χτύπα / σιμώνω βρίσκω το νερό στου χαρακιού την τρύπα.. »

Δεν απόμεινε...παρά εκείνο « το κουρασμένο χέρι της ιστορίας να σφραγίζει τα γερασμένα κορμιά των Κάστρων που ζουν βυθισμένα στη μοναξιά τους » και που μοναδικοί επισκέπτες οι βορεινοί που πνέουν αγέρηδες να σφυρίζουν αλλοτινούς θρύλους αναμέσω των σαθρών προμαχώνων τους και ν΄αφηγούνται τα παλιά δοξαστικά παραμύθια τους!.. 

                            Μεσαιωνικά και Ροβιάτικα...

Και να που βρισκόμαστε στα 1256, όταν Φραγκοβενετσιάνοι κάνουν κουμάντο στον τόπο μας...κι΄όταν ο ισχυρός ηγέτης της Αχαγιάς - « Αυθέντης παντός του Μωρέως » - Γουλιέλμος Βιλλαρδουΐνος, διεκδικώντας  τα βορειο-ευβοϊκά κληρονομικά της Ωρεΐτισσας γυναίκας του Καριντάνας, ανοίγει πόλεμο στην περιοχή μας, από Χαλκίδας μέχρι και των Ροβιών... Οι Τριτημόριοι Δελλεκάρτσεροι ( κεντρικής - βορείου - νοτίου Ευβοίας ), ο Γουΐδων Δελαρός ( Δούκας των Αθηνών ) και οι Βενετοί Επιτελικοί Παύλος και Μάρκος Γραδενίγος θα εμπλακούν σε αλλεπάλληλες πολεμικές συγκρούσεις ( στου « παππού τους τα χωράφια! » κάπου γράφει ο σατιρικός σχολιαστής )...αλλά τελικά ο σκληροτράχηλος Βιλλαρδουΐνος θα καταφέρει να υπερισχύσει και στο πυργοκάστελλο των Οροβιών να αιχμαλωτίσει και τους τρεις Ευβοιώτες Βαρώνους!.. 

                         Εξαίρεση ο « μισέ Τζεφρές! »...

Το τέλος του πολέμου θα βρεί νικητή τον Γουλιέλμο Βιλλαρδουΐνο ( που με την μεσολάβηση των Βενετών, του Λουδοβίκου της Γαλλίας και του Παρλαμέντου των Επισκόπων ), ο Μωραΐτης μεγαλο-Κύρης στο δικαστικό Συνέδριο πια της Τεγέας ( του Νίκλι ), θα δώσει συγχωρετική « άφεση αμαρτιών » στους αντιμάχους του ηττημένους - εκτός... από έναν « αδικιολόγητο » συγγενή του - τον Ιππότη Βαρώνο του Κάστρου της Καρυταίνης, Γοδεφρείγο ντε Μπρυγέρ!.. Που η τιμωρία του υπήρξε ταπεινωτικότατη! Μπροστά στον καθισμένο σε θρόνο Βιλλαρδουΐνο, όλοι οι Βαρώνοι, οι Δούκες και οι Επίσκοποι...πέρασαν χαλινό ( καπίστρι! ) στο λαιμό του αξιοθρήνητου Γοδεφρείγου ( σαφώς...μετά κουδούνας και σάγματος )...και έτσι αθλίως ( όλοι γονατιστοί ) τον έσυραν προς τον Ηγεμόνα Βιλλαρδουΐνο της Αχαγιάς...ο οποίος τελικά ( « μεγαλόψυχα! » ) τον συγχώρεσε!.. Ας το δούμε στη δημώδη ποίηση του « Χρονικού του Μωρέως »...( « με σάλτσα από του χρονικού της μωρίας μας! » - ως έγραψε καυστικά ο Νίκος Τσιφόρος )...

« Επήραν τον μισέ Τζεφρέν ( Γοδεφρείγο ), αυθέντην Καρυταίνου / με το καπίστρι στον λαιμόν, στον στον πρίγκηπα υπάσι ( Βιλλαρδουΐνο ) / γονατιστοί δεόμενοι, παρακαλούντον όλοι / ελεημοσύνη να γενή και να τον συμπαθήση! »...

Και ο σημερινός ιστορικός ( άμα και δικαστής - ο Ν. Μπελλάρας ) αποφαίνεται :

« Οία αξιοθρήνητος δουλοφροσύνη από τα ευγενή τέλματα της Δύσεως! »...

                                                               Δ.Α. - « Ελύμνιος » 

                                Σας εύχομαι ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ!..

Πηγές - Βιβλιογραφία : « Το Ελύμνιον » Ν. Μπελλάρα - « Ιστορία της Νήσου Ευβοίας » Κ. Γουναρόπουλου - « Οχυρώσεις στην Εύβοια » Θ. Σκούρα - « Κάστρα & Πύργοι της Εύβοιας » Ν. Βασιλάτου - « Καστρολόγος » Φ. Κόντογλου - « Εμείς και οι Φράγκοι » Ν. Τσιφόρου - « Δυνάστες της Εύβοιας...» Τόμος ΛΓ΄ΑΕΜ - « Ερωτόκριτος » Β. Κορνάρου - « Χάρτες & Χαρτογράφοι του Αιγαίου » Ολκός - « Αιγαίο & Χάρτες με ανατρεπτική ματιά » Χ. Κουτελάκης - Δημοσιεύσεις Δ.Α. « Ελύμνιου » - Διαδίκτυο κ.α.

Στην φωτογραφία. Ο Φράγκικος Πύργος των Οροβιών ( 1256 ) εφημερεύει πλάϊ στην καθεδρική εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, διηγούμενος μεσαιωνικές ιστορίες του τόπου μας... ( Η φωτό :  Ανθή Αποστόλου).