ΕΛΥΜΝΙΟΣ: Προτομή ζωγράφου ΧΑΡΗ ΒΟΓΙΑΤΖΗ ( Μουσείο Λίμνης )

ΜΝΗΜΕΙΑΚΑ ΚΑΙ ΕΛΥΜΝΙΑ ( 8 )
Προτομή ζωγράφου ΧΑΡΗ ΒΟΓΙΑΤΖΗ ( Μουσείο Λίμνης )

Γράφει ο Δημήτρης Αποστόλου - « Ελύμνιος » 

 Προλογικό
Ένα μικρό έντεχνο οδοιπορικό στα Μνημεία της

Πρωτευούσης του Δήμου μας « ΜΑΛΙΑΝ » - Λίμνης ( Προτομές - Στήλες - Γλυπτά ), με συνοπτικά « στοιχεία ταυτότητος » του δημιουργού - καλλιτέχνη, κι΄από μια ιστορία που διαφορότροπα κάθε φορά, συνδέεται με τον τιμώμενο, το καλλιτέχνημα ή το Μνημείο ( εδώ το γλυπτό ).
Μουσειακά Γλυπτά
Τα γλυπτά καλλιτεχνήματα που θα περιγράψω στην συνέχεια δεν είναι δημόσια Μνημεία, αλλά Μουσειακά Εκθέματα του Δημοτικού Ιστορικού & Λαογραφικού Μουσείου Λίμνης, ήτοι μια μεταλλόχυτη προτομή και δύο ανάγλυφες αναθηματικές πλάκες τιμωμένων προσωπικοτήτων στον προθάλαμο ( είσοδο ) του Μουσείου.
Χάρης Βογιατζής : Μια διασημότητα στον χώρο της Τέχνης
Καταξιωμένος και τιμημένος ζωγράφος Ελύμνιας καταγωγής, που τον γνωρίζει καλά η Ευρώπη - και όχι μόνο - αλλά που στον προγονικό τόπο καταγωγής του - την Λίμνη - λειτουργεί ο κανόνας των ελάχιστων εξαιρέσεων... Το έχω επισημάνει πολλές φορές, πως η θεσμική πολιτιστική δράση ενός τόπου είχε - και έχει σκοπό - την προβολή των τοπικών ηθών και παραδοσιακών εθίμων, την κάθε επί πλέον πολιτιστική καταγραφή....και την αναφορά στις πνευματικές φυσιογνωμίες που γεννήθηκαν στον τόπο τους - ή κατάγονταν από τούτον τον τόπο... Φυσιογνωμίες - ταλέντα που συνέδεσαν τ΄όνομά τους διαχρονικά κι΄άρρηκτα με αυτόν, ώστε να μεταβληθούν σε τοπόσημα και σε σύμβολα!.. Έτσι η Λίμνη είναι πατρίδα του Νίκου Μπελλάρα, του Αγγελή Γωβιού, της Λέλας Καραγιάννη, του Κώστα Γαμβέτα, του Κώστα Καραγιώργη, του Ιωάννη Μαργαζιώτη, του Νίκου Τσιφόρου, του Ιωάννη Βοϊατζή, του Χάρη Βογιατζή ( « περί ου » το παρόν δημοσίευμα )...ακόμη και επιτάφιος τόπος του διανοούμενου Φίλιππου Σέραρντ...είναι ο τόπος μιας ατέρμονης σειράς προσωπικοτήτων που πέρασαν και περνούν - και τιμούν - ετούτη την Ευβοϊκή Κωμόπολη!..
Χάρης Βογιατζής : Γι΄αυτόν που θα ήθελε - και που πρέπει να μάθει περισσότερα - θα τον παραπέμψω στην ιστοσελίδα μου του fb elymnios 16 Φεβρ.2025 - ΧΑΡΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ « Ο γνωστός - άγνωστος καλλιτέχνης ». Εκεί ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης θα συναντήσει τους προγονικούς Μπογιατζαίους του Χάρη, ιστορικούς Δημάρχους, καθηγητές και διανοούμενους με βιωματικά σταχυολογήματα της πολιτείας τους...εκεί θα ΄βρει βιογραφικά στοιχεία του ζωγράφου Χάρη - τις σπουδές και την λαμπρή Ευρωπαϊκή του καριέρα - τις πλήθος συμμετοχές του σε εκθέσεις και γκαλερί...τις επαινετικές κριτικές που απέσπασε από τους διασημότερους κριτικούς της Τέχνης...την διαμόρφωση των προσόψεων του Ατομικού Κέντρου Γαλλίας ( CEA )...τα σκηνογραφικά στη Σορβόννη της τραγωδίας « Αίας » του Σοφοκλή κ.α. ενδιαφέροντα κατατοπιστικά. Εγώ εδώ, θα σταθώ και μόνον σε δυό - τρεις περιπτώσεις - που ως μη ειδικός στον εξειδικευμένο ετούτο χώρο της ζωγραφικής Τέχνης ( περιορισμένος σε γενικότερες γνώσεις ) - μου τράβηξαν λαϊκότροπα πιο πολύ το ενδιαφέρον...
Εάν οι Γκάτσος και Χατζιδάκις στιχούργησαν και μελοποίησαν τα « Κυκλαδίτικα » νησιά ( κι΄ο Ελύτης κι΄ο Θεοδωράκης τις « Μικρές Κυκλάδες » )...ο δικός μας Χάρης Βογιατζής τους πρόλαβε με τον δικό του « ποιητικό » χρωστήρα, ζωγραφίζοντας αφαιρετικά τα ίδια Αρχιπελαγινά νησιά, να ταξιδεύουν μέσα στην πρωινή αχλή αυτού του χρωστήρα του!..
Ο Κώστας Παρθένης, θεμελιωτής της Ελληνικής ζωγραφικής του 20ου αι. - κι΄όσοι τυχόν δεν τον γνωρίζουν ακόμη, ας το επιχειρήσουν - ( εύκολο σήμερα είναι να ενημερωθούν πάνω στο έργο του )...θεωρούσε τον Χάρη Βογιατζή ως τον καλύτερο μαθητή με ελεύθερη πρόσβαση στο « ταμπού » ατελιέ του!..
Κι΄όσο για τον πολύ Γιάννη Τσαρούχη, που έβλεπε ως αδελφό τον Χάρη Βογιατζή, αυτός επέζησε ως κάποια χρόνια και μετά τον Βογιατζή, όταν ευρύτερα τα πολυμέσα ενημέρωσης προβάλλανε προσωπικότητες κι΄επικαιρότητες...και πότε με τις θυμοσοφικές ατάκες του - πότε και με « βιράλ » ζεϊμπέκικα που πήρανε ιλιγγιώδεις διαστάσεις - συντέλεσαν στο πλάτιασμα της φήμης του - ισάξιου όντως ζωγράφου του φίλου του και αδελφοποιτού, του Χάρη Βογιατζή...
Η Προτομή
Την εντόπισα πριν πολλά χρόνια πλάι στο κλιμακοστάσιο της εισόδου του Δημαρχείου. Με το ξεκίνημα του Δημοτικού Μουσείου της Λίμνης την μετέφερα στην είσοδο του Μουσείου, όπου σε πορτραίτα φιγουράρουν τόσο οι ηρωϊκές του τόπου μας μορφές, όσο και τα « Άξια Τέκνα » της Λίμνης. Σπουδαίο γλυπτό μεταλλοχύτευσης, που αν κρίνω από φωτογραφίες του μακαρίτη, φαντάζει επιτυχημένο καταπληκτικά, προϊδεάζοντας τον παρατηρητή - όχι μονάχα για την ευγενική φυσιογνωμία του αναπαριστάμενου καλλιτέχνη - αλλά και για το ταλέντο του καλλιτεχνήσαντος την προτομή γλύπτη ( ή γλύπτριας )... Και να γιατί...
Το « μπέρδεμα! »...
« Γιατί δεν γράφετε μπροστά σε ταμπελάκι και τ΄όνομα του γλύπτη; »...μου παρατήρησε ποτε ένας φιλότεχνος επισκέπτης του Μουσείου μας, που στάθηκε μπροστά στην Προτομή του Βογιατζή και που με πληροφόρησε γι΄αυτόν - όσα εγώ δεν ήξερα γι΄αυτόν!.. Και που δεν είχα ΄δει, ή και δεν είχα ξεδιαλύνει, ένα γριφώδες χάραγμα στο πίσω μέρος του λαιμού...κάτι σαν στο επώνυμο Macris και τ΄ αρχικό του όνομα αλλοιωμένο και δυσκολοδιάβαστο )...
« Είναι του σπουδαίου γλύπτη Μέμου Μακρή! » μου είπε...κι΄εμένα ο νους μου παρευθύς πέταξε στη γλυπτή κεφαλή της Πύλης των νεκρών του Πολυτεχνείου... εικάζοντας πως ένα άλλο καλλιτέχνημα του σπουδαίου εκείνου αντιστασιακού γλύπτη, του πολύχρονα κυνηγημένου Μέμου Μακρή - ( το γλυπτό τώρα του Χάρη Βογιατζή ) - αποτελούσε έκθεμα του Μουσείου της Λίμνης!..
« Ουδέν κακόν αμιγές καλού » έλεγαν οι αρχαίοι και η αποκατάσταση της αλήθειας ήρθε ως « από μηχανής θεός » ( ίσως με βούληση του μακαρίτη Χάρη ) από την ευγενέστατη κόρη του Eva - Daphne Voyatzis... Γιατί υπήρχε στα πεδία Τέχνης της Γαλλικής ζωγραφικής ένας άλλος αφαιρετικός ζωγράφος - ο Κων/νος Μακρής - με παράλληλη σταδιοδρομία και παρουσία, όπως ο Χάρης Βογιατζής - αλλά και φίλος του Χάρη - νυμφευμένος αυτός με την Ολλανδή γλύπτρια Pauline Eecen - Macris… Αυτή λοιπόν η ( « εξελληνισμένη » ) Παυλίνα Μακρή, ήταν και η καλλιτεχνήσασα την Προτομή του κοινού φίλου τους Χάρη, κατόπιν πρωτοβουλίας και ανάθεσης κατασκευής του φιλότεχνου τότε Δημάρχου Λίμνης Γιάννη Μπλουκίδη - λίγο μετά τον αδόκητο θάνατο του ζωγράφου το 1981...
Για την γλύπτρια και το Εργαστήρι της δεν γνωρίζω περισσότερα. Περιορίζομαι ( όπως το τόνισα προηγουμένως ) στην εντυπωσιακή ομοιότητα του τιμωμένου και του αποτιμήματος... Και πώς να μην συμβεί αυτό...σε μια εκ του σύνεγγυς αγαστή φιλία!..
Όσο για την αρχική δική μου λαθεμένη εκτίμηση...ας αφήσω την επιστημονική αποτίμηση ( κάπου το βρήκα ) στον Γιόσεφ Μπούλμπρικ :
« Ποτέ μια ήττα δεν στέφθηκε από τόση επιτυχία! »...
Επιλογικά
Όπως κάθε φορά, θα συνεχίσω και τώρα να κλείσω το δημοσίευμα με κάποια ή κάποιες ιστοριούλες που συνδέονται με το τιμώμενο Πρόσωπο, ή την Προτομή, ( ή το Μνημείο ). Τον εξέχοντα συμπατριώτη μας Χάρη Βογιατζή, δεν είχα την τύχη να τον γνωρίσω. Γνώρισα οικείους και συγγενείς και παλιότερους συμπατριώτες μας που μου μιλήσαν θαυμαστικά γι΄αυτόν...μελέτησα δημοσιεύματα που αναφέρονταν σ΄αυτόν...απόλαυσα ( και απολαμβάνω ) πίνακές του που διαδικτυακά σήμερα κυκλοφορούν και αφορούν αυτόν...δημοσίευσα ( και δημοσιεύω ακόμα ) γι΄αυτόν...ξενάγησα για 25 χρόνια κόσμο και κόσμο μπροστά στην Μουσειακή Προτομή του, μιλώντας γι΄αυτόν!.. Κωμόπολη Προσωπικοτήτων η πολιτιστική Λίμνη πρέπει να μεριμνά και να διαιωνίζει την προσφορά των « Άξιων Τέκνων της! ». Που δεν προσφέρανε μόνον ως θνητοί - ζωντανοί...αλλά προσφέρουν και ως θανόντες - απέθαντοι... Μας το επισημαίνει από τους χώρους των μακαρίων ένας Επίτιμος Δημότης της Λίμνης - ο Γιάννης ο Ρίτσος!..
« Και μην ξεχνάς που ολονυχτίς βοηθάν κι΄οι πεθαμένοι! »...
Δ.Α. - « Ελύμνιος »
Σημειώσεις :
α). Πληροφορίες του παρόντος δημοσιεύματος αντλήθηκαν τόσο από βιοεργογραφικό σημείωμα που συνοδεύει την Προτομή και εκτίθεται μαζί της, όσο και από σταχυολογικά δημοσιεύματα του Διαδικτύου στον καλλιτέχνη ( Βικιπαίδεια, ΑΙ ) κ.α.
β ). Ευχαριστίες πολλές οφείλω στην εντιμότατη κόρη του ονομαστού καλλιτέχνη Χ.Β., την ευγενέστατη κα. Eva - Dapfne Voyatzis, η οποία εν καιρώ ανταποκρίθηκε και αποσαφήνισε κάποιες εκ των αποριών μου, αφορώσες τα του καλλιτέχνη πατέρα της, ζητώντας παράλληλα την επιείκειά της για την παρούσα λιτή σκιαγραφία του διαπρεπούς ζωγράφου, σε σχέση με καθωσπρεπικές δημοσιεύσεις αρμοδίων - επί τούτου - τεχνοκριτικών. Ατυχώς βέβαια, αλλά αυτό και μόνον μπορούσα να κάνω από μια μικρή επαρχιακή κωμόπολη, μακριά από τα πολιτιστικά έντεχνα Ευρωπαϊκά Κέντρα. Στους πολιτιστικούς μεταγενεστέρους που θα υπάρξουν και θα ενδιαφερθούν, εύχομαι « ευρυτέραν και πλήρη την έρευναν »...
Στην φωτό της Ανθής Αποστόλου : Η Προτομή του Χάρη Βογιατζή στον προθάλαμο του Δημοτικού Ιστ. & Λαογρ. Μουσείου της Λίμνης.