Kι αν νικηθήκαμε δεν ήταν απ'την τύχη ή τις αντιξοότητες,αλλά απ'αυτό το πάθος μας για κάτι πιο μακρινό " Τάσος Λειβαδίτης

Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026

Το Ελύμνιον

 

Γράφει ο Γιάννης Ψαρρός


Το Ελύμνιον και οι Αιγές ήταν δύο αρχαίες πόλεις στο Βορειοδυτικό μέρος της Εύβοιας, που βρίσκονταν σε μεγάλη ακμή κατά την αρχαιότητα. Οι Αιγές, επί των ομηρικών
χρόνων και μετά και το Ελύμνιον ανάγεται στην παλιά αρχαιότητα,

ίσως κατά τον πρώτο οικισμό της νήσου Ευβοίας « Εν Ελυμνίω ετελέσθησαν οι γάμοι του Δία και της Ήρας ή ότι ο
Ζεύς εν Ελυμνίω το πρώτον συνεγένετο μετά της Ήρας, εξ ού και Νυμφικόν αποκαλούν το
Ελύμνιον και ναός του Διός και της Ήρας υπήρχε εν αυτώ».
Μερικοί γεωγράφοι και λεξικά ταύτιζαν το Ελύμνιο με τις Αιγές. Ο Στράβων όμως,
πολύ ορθώς, αναφέρει ότι οι Αιγές έκειντο αντίκρυ των Βοιωτικών Αιγιαλόν πολυχνίων
Λαρύμνης και Ανθηδώνος, όπου υπήρχε και ναός του Ποσειδώνος του Αιγαίου επί όρους
υψηλού «Αιγάς τας εν Ευβοία εν αίς και το του Ποσειδώνος ιερό του Αιγαίου».
Ο ιστορικός μας ποιητής Όμηρος, επισκεπτόμενος την Εύβοια, αναφέρει στην Ιλιάδα
και Οδύσσεια «εν συνδυασμό προς τα ζωγραφιζόμενα ενδιαιτήματα του Ποσειδώνος». Ο
σημερινός ναός του Αγ. Νικολάου κείται επί των ερειπίων του αρχαίου ναού του Ποσειδώνος.
Συνεχίζοντας ο ερευνητής – συγγραφέας του Ελυμνίου αναφέρει «ο ναός του θαλασσίου
τούτου δαίμονος ον αντικατέστησε ο Άγιος Νικόλαος εκτίζοντο εν τα απότομα και τ’
απόκρημνα των επικινδύνων δια την ναυτιλομένη παραλιών», και ότι χρησιμοποιήθηκαν
αρκετά αρχαιολογικά χρήσιμα υλικά στο χτίσιμο του σημερινού ναού. Ο χρόνος που
μετωνομάσθηκε ο αρχαίος ναός, πιθανότατα μεταξύ 5 ου και 6 ου μ.Χ. αιώνα. Επίσης ο
συγγραφέας εκφράζει την δυσαρέσκεια του για την αλλαγή του ονόματος από Ελύμνιον σε
Λίμνη. Γράφει «είτε διότι οι Ελύμνιοι αρέσκονται ιδιαζόντως εις το θήλυ γένος είτε επί το
δοκησισοφώτερον, διότι υπήρχαν εν Ελυμνίω και αμαθείς δοκησίσοφοι».

Η διαδρομή των δύο πόλεων
Οι Αιγές κατεστράφησαν κατά τον σεισμό του 426 π.Χ. και καταποντίστηκαν, το δε
Ελύμνιον φαίνεται ότι δεν υπάρχει. Η ερήμωσή του είχε γίνει πολύ πριν διότι ο πληθυσμός
του είχε εξαναγκασθεί να μεταναστεύσει προς τας Κλεωνάς της Χαλκιδικής, λόγω σοβαρών
τοπικών προβλημάτων.
Οι Αιγές μετά το 426 π.Χ. δεν αναφαίνονται πλέον το δε Ελύμνιον εμφανίζεται ξανά
την εποχή της παρακμής της ηγεμονίας των Μακεδόνων. Κατά την εποχή αυτή το Ελύμνιον
και οι Οροβίαι αποτελούν δήμους της Ιστιαιώτιδας. Στη Βυζαντινή περίοδο και μετά τον 5 ο
αιώνα το Ελύμνιον άρχισε να ακμάζει, κυρίως στη γεωργία, ναυτιλία και την οικοδόμηση
καλαίσθητων κτιρίων.

Η επιδρομή των κουρσάρων
Δυστυχώς, ξαφνικά μια νύχτα (γύρω στο 889 -904) μοίρα πειρατικού αφρικανικού
στόλου (αλτζερινοί) εισέβαλαν νύχτα μέσα στην πόλη και επιδίδονται σε δεινή λεηλασία,
σφαγές και καταστροφή. Το θλιβερό αυτό ιστορικό γεγονός, έγινε αφορμή να φύγουν οι
εναπομείναντες κάτοικοι από την παραλία και να εγκατασταθούν ψηλότερα στον χώρο που

λέγεται σήμερα «Καστριά – Παναγιά» όπου έχτισαν και ένα φρούριο που το ονόμασαν
«Καστρί».
Αναφέρεται ορθότερα από το 1255 και μετά στην περίοδο του Λυκάριου, ο οποίος
κατόρθωσε να έχει υπό την διοίκηση του όλη την Βόρεια Εύβοια. Ο Λυκάριος μετά την
κατάληψη της νήσου Λήμνου και Σκοπέλου, έφερε στο Ελύμνιον αρκετούς κατοίκους κυρίως
ναυτικούς οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στα Καστριά.

Λήμνος – Ίμβρος – Σαμοθράκη
Ύστερα από την πτώση της Κωνσταντινούπολης τα νησιά του Βορειοανατολικού
Αιγαίου υπέστησαν καταστροφές από τους Τούρκους, υπήρξε μεγάλη αναστάτωση και φόβος
οι περισσότεροι κάτοικοι κατέφυγαν στην Εύβοια και Κρήτη όπου ήταν οι Βενετοί. Επίσης ο
εποικισμός του Ελυμνίου από τη Σάμο ήταν αρκετά αισθητός και αυτό το μαρτυρούν ακόμη τα
πολλά επώνυμα από τη Σάμο.

Η Επανάσταση του 1821
Όταν εγνώσθησαν στη Χαλκίδα τα κινήματα του Μαρτίου και Απριλίου 1821,
Καλαβρύτων, Πατρών και Λειβαδιάς άρχισε στην Εύβοια ο επαναστατικός αναβρασμός.
Πρώτοι στους Ευβοείς, οι Ελύμνιοι συνεργαζόμενοι με τους Στερεοελλαδίτες ύψωσαν
επαναστατική σημαία και έδωσαν όρκο στον ιερό υπέρ πάντων αγώνα.
Στην πορεία της Επανάστασης στην Εύβοια είχαμε θετικά και αρνητικά γεγονότα.
Στην περιοχή του Ελυμνίου αναδείχθησαν αρκετοί αγωνιστές και οπλαρχηγοί με
πρωταγωνιστή τον Ελύμνιο ήρωα και Καπετάνιο του αγώνα Αγγελή Γωβιό. Δυστυχώς για την
Επανάσταση της Εύβοιας ο Ελύμνιος αρχηγός του αγώνα θυσιάστηκε νωρίς. Ύστερα από
την περήφανη νίκη που έγραψε με τα παλικάρια του στα Βρυσάκια, έπεσε άδοξα σε μια
ενέδρα στα Δύο Βουνά της Χαλκίδας μαζί με τους δύο οπλαρχηγούς του , τον Κώτσο
Δημητρίου και τον αδελφό του Αναγνώστη Γωβιό.
Σημ. Πέραν από τους δύο οπλαρχηγούς του Αγγελή Γωβιού υπάρχουν και πολλοί
άλλοι που πρόσφεραν στον αγώνα και με τη ζωή τους ακόμα, αγωνιζόμενοι στην ξηρά και
στην θάλασσα.
Επιφυλάσσομαι σύντομα να δημοσιεύσω όλα τα ονόματα της περιοχής μας που
πρόσφεραν στον αγώνα για τη λευτεριά μας.
Το βιβλίο Ελύμνιον του αείμνηστου Νικολάου Κ. Μπελάρα (τρίτη έκδοση 2000)
είναι απαραίτητα για κάθε συνδημότη και φίλο μας. Είναι η ιστορία του τόπου μας καιτον
προγόνων μας.
Δίνεται σε φιλική τιμή
Πληροφορίες: Γιάννης Ψαρρός
Τηλ. 6973404035

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Tα σχόλια οσο το δυνατόν φιλτράρονται ως προς το ύφος και το ήθος τους.
Kάθε υβριστικό ,προσβλητικό ή άσχετο με το θέμα της ανάρτησης σχόλιο θα διαγράφεται .
Εγκρίνονται μόνο τα μηνύματα στα οποία εκφράζονται υγιείς απόψεις.
Ο κάθε σχολιαστής υπογράφει ηλεκτρονικά το σχόλιο του και είναι υπεύθυνος έναντι των νόμων.
Το ΜΑΝΤΟΥΔΙ NEWS δεν ενστερνίζεται και δεν φέρει καμία ευθύνη για όσα γράφουν οι αναγνώστες στα σχόλια τους.