Από την Αθηναϊκή Δημοκρατία στην Ψηφιακή Άμεση Δημοκρατία

 

Γράει : Ο Γιώργος Κεντρής

Η τεχνολογία μπορεί να επιστρέψει την εξουσία εκεί όπου ανήκει: στους πολίτες.
Για περισσότερα από 2.500 χρόνια, η ανθρωπότητα αναφέρεται στην αρχαία Αθήνα ως τη γενέτειρα της δημοκρατίας.

Εκεί γεννήθηκε μια σπουδαία πολιτική αντίληψη: οι πολίτες δεν περιορίζονταν στην επιλογή εκείνων που θα κυβερνούσαν, αλλά συμμετείχαν οι ίδιοι στη λήψη των αποφάσεων.

Στη σύγχρονη εποχή, ωστόσο, η δημοκρατία εξελίχθηκε κυρίως σε αντιπροσωπευτικό σύστημα. Ο πολίτης ψηφίζει κάθε τέσσερα χρόνια και στη συνέχεια παραχωρεί την εξουσία των αποφάσεων στους εκλεγμένους αντιπροσώπους του.

Είναι όμως αυτό το καλύτερο που μπορεί να μας προσφέρει η εποχή μας; 

Σήμερα διαθέτουμε τεχνολογίες που οι αρχαίοι Αθηναίοι δεν θα μπορούσαν καν να φανταστούν. Έχουμε υπολογιστές, ασφαλή ψηφιακά συστήματα, βιομετρική ταυτοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη. Διαθέτουμε, επομένως, τα εργαλεία για να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση του πολίτη με την εξουσία.

Μία ταυτότητα – Ένας πολίτης – Μία ψήφος 

Ας φανταστούμε ένα νέο δημοκρατικό σύστημα.

Κάθε πολίτης διαθέτει έναν μοναδικό ψηφιακό αριθμό και ένα μοναδικό βιομετρικό αποτύπωμα, τα οποία επιβεβαιώνουν την ταυτότητά του.


Μέσω ενός προσωπικού υπολογιστή ή κινητού τηλεφώνου μπορεί να εισέρχεται σε μια εθνική ψηφιακή δημοκρατική πλατφόρμα.


Εκεί μπορεί να ενημερώνεται για τα θέματα που τίθενται προς ψήφιση, να διαβάζει τις προτάσεις, να εξετάζει τα επιχειρήματα και να συμμετέχει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.


Με την επιβεβαίωση της ταυτότητάς του, το σύστημα διασφαλίζει ότι κανείς δεν μπορεί να ψηφίσει περισσότερες από μία φορές.


Η ψήφος καταγράφεται με κρυπτογραφημένο τρόπο, χωρίς να μπορεί να συνδεθεί με την ταυτότητα του ψηφοφόρου. Η ταυτοποίηση και η μυστικότητα της ψήφου πρέπει να είναι δύο απολύτως διακριτές διαδικασίες.

Έτσι, κάθε πολίτης αποκτά τη δυνατότητα να συμμετέχει άμεσα στη διακυβέρνηση της χώρας, χωρίς να χρειάζεται να μετακινηθεί από το σπίτι του.


Η τεχνητή νοημοσύνη ως σύμμαχος του πολίτη


Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη επανάσταση.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα αποφασίζει αντί για τον πολίτη. Θα λειτουργεί ως εργαλείο ενημέρωσης και κατανόησης.

Θα μπορεί:

Να παρουσιάζει με απλό και κατανοητό τρόπο κάθε νομοθετική πρόταση. 

Να αναλύει το οικονομικό κόστος και τις κοινωνικές συνέπειες κάθε απόφασης.

Να παρουσιάζει τα επιχειρήματα υπέρ και κατά.

Να εντοπίζει αντιφάσεις και πιθανά προβλήματα μιας πρότασης.

Να δίνει τη δυνατότητα στον πολίτη να θέτει ερωτήσεις και να λαμβάνει τεκμηριωμένες απαντήσεις. 
Με αυτόν τον τρόπο, η συμμετοχή δεν θα περιορίζεται σε ένα απλό ΝΑΙ ή ΟΧΙ. Θα στηρίζεται στην ενημέρωση και στην κατανόηση.


Η τεχνητή νοημοσύνη, βεβαίως, πρέπει να λειτουργεί με διαφάνεια, χωρίς κομματική χειραγώγηση και με δυνατότητα ανεξάρτητου ελέγχου.

Πώς θα λειτουργεί στην πράξη;


Θα μπορούσαν να τίθενται προς ψηφοφορία σημαντικά ζητήματα της χώρας:

Μεγάλες δημόσιες επενδύσεις.

Φορολογικές αλλαγές.

Αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα. 

Περιβαλλοντικές και ενεργειακές πολιτικές.

Κρίσιμες νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Συνταγματικές αλλαγές, με τις προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες.

Οι πολίτες θα ενημερώνονται, θα έχουν χρόνο να μελετήσουν τις προτάσεις και στη συνέχεια θα ψηφίζουν ηλεκτρονικά.

Το αποτέλεσμα θα είναι δημόσια ελέγξιμο, με ανεξάρτητη εποπτεία και δυνατότητα επαλήθευσης της καταμέτρησης.

Από την αντιπροσώπευση στη συμμετοχή 


Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα κατάργηση της Βουλής ή των πολιτικών κομμάτων.


Σημαίνει επαναπροσδιορισμό του ρόλου τους.


Οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι θα μπορούσαν να εξακολουθήσουν να διαχειρίζονται την καθημερινή διοίκηση, να καταρτίζουν προτάσεις και να εφαρμόζουν πολιτικές. Όμως, σε κρίσιμα ζητήματα, ο τελικός λόγος θα μπορούσε να επιστρέφει στους πολίτες. 

Η δημοκρατία δεν θα είναι πλέον μια διαδικασία που πραγματοποιείται κάθε τέσσερα χρόνια. Θα είναι μια διαρκής δυνατότητα συμμετοχής.

Βεβαίως, ένα τέτοιο σύστημα χρειάζεται ισχυρές ασφαλιστικές δικλίδες: προστασία προσωπικών δεδομένων, μυστικότητα ψήφου, ανεξάρτητους ελέγχους, προστασία από κυβερνοεπιθέσεις, δυνατότητα συμμετοχής όσων δεν έχουν ψηφιακές δεξιότητες και συνταγματικές εγγυήσεις για τα δικαιώματα των μειοψηφιών. 

Το ερώτημα που πρέπει να απαντήσουμε

Στην αρχαία Αθήνα, οι πολίτες συγκεντρώνονταν στην Εκκλησία του Δήμου για να αποφασίσουν για την πόλη τους.

Σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να συνδεθούν ταυτόχρονα από κάθε γωνιά της χώρας. 

Τότε η συμμετοχή απαιτούσε φυσική παρουσία. Σήμερα μπορεί να απαιτεί μόνο μια ασφαλή ψηφιακή ταυτότητα και τη βούληση του πολίτη να συμμετάσχει. 

Έχουμε, λοιπόν, την τεχνολογία. Έχουμε τα μέσα. Έχουμε τη δυνατότητα.

Αυτό που απομένει είναι η πολιτική βούληση. 

Μήπως ήρθε η ώρα να περάσουμε από τη δημοκρατία των αντιπροσώπων στη δημοκρατία των ίδιων των πολιτών;

Μήπως η μεγαλύτερη δημοκρατική επανάσταση του 21ου αιώνα δεν είναι να αλλάξουμε εκείνους που μας κυβερνούν, αλλά να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο κυβερνιόμαστε; 


Μια σημαντική τεχνολογική και θεσμική διευκρίνιση


Θα ήθελα να κρατήσουμε τρεις αρχές ως θεμέλιο της πρότασης: 

Μοναδικότητα: Ένας πολίτης, μία ψήφος. Ο μοναδικός αριθμός και η βιομετρική επιβεβαίωση εξασφαλίζουν ότι δεν υπάρχουν διπλές συμμετοχές.

Ανωνυμία: Κανείς, ούτε το κράτος, δεν πρέπει να μπορεί να γνωρίζει τι ψήφισε ο συγκεκριμένος πολίτης.

Ακεραιότητα: Η τεχνητή νοημοσύνη δεν ψηφίζει, δεν αλλοιώνει και δεν αποφασίζει. Υποστηρίζει την ενημέρωση, ενώ η ψηφοφορία και η καταμέτρηση ελέγχονται ανεξάρτητα.

Θα πρόσθετα επίσης ότι η βιομετρική πληροφορία δεν πρέπει να αποθηκεύεται σε μία κεντρική βάση δεδομένων. Η ταυτοποίηση πρέπει να γίνεται με τεχνολογία που προστατεύει το προσωπικό αποτύπωμα. 


Με τιμή,

Κεντρής Γιώργος